De 21 Nederlandse gouden medaillewinnaars op een rij

Tal van Nederlandse olympiërs doen tijdens de Olympische en Paralympische Winterspelen in Milaan een gooi naar eeuwige roem. Deze 21 topsporters veroverden deze eeuw individueel olympisch of paralympisch gouden medaille. Een collage.

Beeld: Ferdy Damman

Gerard van Velde

‘Tarzan’ kon in eerste instantie niet overweg met de nieuw geïntroduceerde klapschaatsen. Gerard was al zo’n beetje gestopt toen Rintje Ritsma hem vroeg als sparringpartner. Gerard kreeg alsnog de klapschaats onder de knie. Tijdens de Spelen van 2002 werd hij vierde op de 500 meter, een klassering die hem in zijn carrière al zo vaak ten deel viel. Een paar dagen later reed hij op de 1000 meter een wereldrecord van 1.07,18. Iedereen beet zich stuk op die tijd. Met ontbloot bovenlijf vierde Gerard zijn feestje op het middenterrein, vandaar zijn bijnaam. Gerard jaagt in Milaan op nieuwe successen als coach van ploeg Reggeborgh.

Beeld: ANP

Jochem Uytdehaage

Hij veroverde in Salt Lake City olympisch goud op de 5000 en 1000 meter. Op beide afstanden schaatste hij een wereldrecord. Op de 10 kilometer was Jochem de eerste die onder de dertien minuten reed. Op de 1500 meter veroverde hij zilver. Dat jaar won hij ook nog de Europese en wereldtitel allround. Hij won nog een wereldtitel op de 5000 meter bij de WK afstanden in 2003 en een Europese titel allround in 2005, maar zo mooi als in 2002 werd het niet meer.

Beeld: ANP

Ze raakte op haar vijfde gehandicapt aan haar linkerarm. Acht jaar later begon ze met langlaufen en later voegde ze daar ook de biatlon aan toe. Bij de Spelen van 1994 won ze als eerste Nederlandse wintersporter paralympisch goud. Ze won de biatlon, maar pakte ook drie keer brons met langlaufen in Lillehammer. Vier jaar later kwam daar langlauf-zilver en biatlon-brons bij. Bij haar laatste deelname aan de Paralympische Spelen, in 2002, won ze opnieuw vier medailles. Ze was in Salt Lake City de beste op de biatlon en met langlaufen pakte ze drie keer zilver.

Beeld: Robert Prins

Sven Kramer

Jarenlang ‘droeg’ hij het Nederlandse schaatsen met zijn ‘schaatszus’ Ireen Wüst. Sven veroverde bij zijn eerste olympische deelname, in 2006, al zilver op de 5000 meter en brons op de ploegenachtervolging. Vancouver werd omgedoopt tot ‘Svencouver’ in 2010. Daar pakte hij de olympische titel op de 5000 meter. Op de 10.000 meter was hij fluitend op weg naar goud, maar door de beroemde wissel – coach Gerard Kemkers dirigeerde hem de verkeerde baan in – werd hij gediskwalificeerd. Weg goud. Sven zou in totaal vier olympische titels winnen: drie op de 5000 meter – 2010, 2014 en 2018 – en één op de ploegenachtervolging (2014).

Hij won ook negen wereldtitels allround en 21 keer goud bij de WK afstanden. Een olympische titel op de 10 kilometer ontbreekt op zijn palmares: vier jaar na Vancouver was het zilver op die afstand. Zijn verzameling olympische medailles bestaat daarom naast vier keer goud uit twee keer zilver en drie keer brons. Tegenwoordig is hij commercieel directeur van Team Essent en oprichter van de Sven Kramer Academy, die jeugd stimuleert te gaan schaatsen.

Tekst gaat verder onder de foto

Ireen Wüst

Wat een carrière! Ireen deed mee aan vijf Olympische Spelen en kwam telkens thuis met goud. Op haar negentiende veroverde ze in Turijn ‘zomaar’ goud op de 3000 meter, vier jaar later in Vancouver won ze de 1500 meter, in 2014 pakte ze in Sochi goud op de 3000 meter en ploegenachtervolging, weer vier jaar later was het in Pyeongchang goud op de 1500 meter en vier jaar terug was ze in Beijing op haar 35ste weer de beste op de 1500 meter. Ze is de succesvolste olympiër uit de Nederlandse sporthistorie met zes keer goud, vijfmaal zilver en twee keer brons. Daarnaast won ze nog zeven wereldtitels allround en vijftien keer goud bij de WK afstanden. In Milaan is ze – sinds een paar maanden met haar vrouw Letitia de Jong moeder van dochter Pip – er weer bij, dit keer als analiste van de NOS.

Tekst gaat verder onder de foto

Marianne Timmer

‘Timmertje, Timmertje wat ga je doen?’ Het waren de woorden van NOS-commentator Frank Snoeks toen Marianne in 1998 olympisch goud veroverde op de 1500 meter door in een wereldrecord de onverslaanbaar geachte Gunda Niemann voor te blijven. In Nagano veroverde ze ook nog goud op de 1000 meter. De boerendochter was in een klap een beroemdheid. Marianne veroverde ook nog twee wereldtitels op de 1000 meter en in 2004 de wereldtitel sprint. Ze ging op haar 31ste naar de Spelen in Turijn, daar steeg ze nog een keer boven zichzelf uit door de 1000 meter te winnen.

Beeld: Maurits Giesen

Bob de Jong

De eigenzinnige Bob ‘woonde’ op de lange afstanden. Op zijn 21ste pakte hij al olympisch zilver op de 10.000 meter achter de ongenaakbare Gianni Romme. Vier jaar later gold hij in Salt Lake City als favoriet voor goud op de 5 en 10 kilometer. Bevangen door de prikkels en stress werden die Spelen een ongekende deceptie. In 2006 ging het opnieuw mis op de 5000 meter. Met trainer Ingrid Paul vertrok hij uit het olympisch dorp om zich in alle rust voor te bereiden op de 10 km. Terug in Turijn viel alles op zijn plaats. Eindelijk goud voor de man die in 2010 en 2014 ook nog olympisch brons won op de langste afstand en in totaal zeven wereldtitels won bij de WK afstanden op de 5000 en 10.000 meter.

Beeld: Marcel Krijger

Mark Tuitert

Hij was allrounder, werd wereldkampioen en Europees kampioen op de vierkamp. Daarna besloot Mark zich te gaan concentreren op de 1000 en – vooral – 1500 meter. Met coach Jac Orie aan zijn zijde was hij op zoek naar die dag waarop alles perfect zou zijn. Die dag werd 20 februari 2010, de dag van de 1500 meter op de Spelen in Vancouver. Mark – tegenwoordig analist van de NOS – schaatste de race van zijn leven en bleef favoriet Shani Davis voor. Vijf jaar nadat hij zijn laatste wereldbekerwedstrijd won op ‘zijn’ afstand was hij olympisch kampioen.

Beeld: Nicolien Sauerbreij

Nicolien Sauerbreij

Ze was een pionier op snowboardgebied. Samen met haar zus en vader ging ze de wereld over. Ze won wereldbekerwedstrijden, maar de Spelen werden in 2002 en 2006 een deceptie. In Vancouver ging het wel zoals het moest: Nicolien veroverde goud op de parallelreuzenslalom, nadat ze in de tweede ‘run’ een achterstand ongedaan maakte. Het betekende de honderdste olympische gouden medaille in de Nederlandse sporthistorie
en de tweede gouden plak – na kunstschaatsster Sjoukje Dijkstra – in een wintersport anders dan langebaanschaatsen.

Beeld: ANP

Michel Mulder

Mulder Slechts twaalfduizendste bedroeg het verschil tussen Michel en Jan Smeekens op de 500 meter in Sochi. Smeekens dacht heel even dat hij olympisch kampioen was, achter zijn naam stond namelijk een ‘1’. Maar dat werd teruggedraaid, waardoor het goud bij Michel terechtkwam. Hij werd daarmee de eerste Nederlandse olympisch kampioen op de 500 meter. Op het podium vond hij ook nog tweelingbroer Ronald Mulder, die het brons veroverde. Michel won op die Spelen ook brons op de 1000 meter. En hij veroverde nog twee wereldtitels sprint in zijn carrière. Michel, die na zijn loopbaan ook nog een verdienstelijk zanger bleek, werd eind 2025 geopereerd aan een tumor in zijn hoofd en herstelt daar nu nog van.

Beeld: ANP

Stefan Groothuis

Zijn bijnaam Bokito dankte Stefan aan het feit dat hij loeisterk was. Zijn jachtterrein was de 1000 meter. Hij was al jaren een verdienstelijk sprinter, maar de grootste successen kwamen vanaf 2011. Het was in een periode waarin hij ook worstelde met depressieve gevoelens. Hij wist die te overwinnen, werd in 2012 wereldkampioen sprint en wereldkampioen op de 1000 meter. De kers op de taart volgde in Sochi waar hij de 1000 meter won.

Beeld: Stef Nagel

Jorien Ter Mors

Ze maakte in eerste instantie naam als shorttrackster. Jorien was veel groter dan veel van haar concurrenten. Haar rake klappen kon ze misschien beter kwijt op de langebaan, werd er geopperd. Jorien besloot het te proberen en dat bleek een voltreffer. In Sochi combineerde multitasker Jorien het shorttracken met de langebaan. Een dag nadat ze net naast een plak op de 1500 meter shorttrack greep, pakte ze op de 1500 meter langebaan wél het goud, gevolgd door de olympische titel op de ploegenachtervolging. Vier jaar later deed ze het kunstje nog eens dunnetjes over. Ze veroverde goud op de 1000 meter en maakte haar carrière compleet door met de aflossingsploeg brons te pakken als shorttrackster. Jorien won op de lange baan ook nog twee wereldtitels bij de WK afstanden en een wereldtitel sprint.

Beeld: John Kramer

Jorrit Bergsma

Hij maakte furore als marathonschaatser en besloot zijn jachtterrein met behulp van coach Jillert Anema te verleggen naar de langebaan. Een concurrentiestrijd met Sven Kramer was het gevolg. In Sochi pakte Jorrit brons op de 5000 meter, maar op de 10.000 meter wist hij het goud te veroveren in een wereldrecord van 12.44,45. Vier jaar later kwam daar nog olympisch zilver op de langste afstand bij. Jorrit won ook nog vijf keer goud bij de WK afstanden. Hij maakt zich op voor zijn vierde Spelen en is veertig jaar als hij in Milaan van start gaat. Zit er een gouden olympisch afscheid in?

Beeld: Iris Planting

Bibian Mentel

Ze werkte als snowboardster toe naar de Spelen van 2002 toen bij haar botkanker werd geconstateerd. Haar been werd geamputeerd, maar Bibian – destijds 27 – stond vier maanden later, met een prothese, alweer op haar snowboard. Niet lang daarna werd ze moeder. In 2014 maakte ze haar debuut op de Paralympische Spelen. In Sochi stond de snowboardcross voor het eerst op het programma en Bibian won. Aan het einde van dat jaar maakte ze bekend dat er opnieuw kankercellen waren ontdekt, dit keer in haar long. De kanker keerde meerdere keren terug, maar het weerhield Bibian er niet van om te blijven snowboarden en in 2018 paralympisch goud te winnen op de snowboardcross en banked slalom. Daarnaast veroverde ze vier wereldtitels en richtte ze de Mentelity Foundation op, die jongeren met een handicap motiveert te gaan sporten. Op 29 maart 2021 overleed Bibian op haar 48ste.

Beeld: ANP

Carlijn Achtereekte

Ze was een goede schaatsster op de langere afstanden, won zilver op de 5000 meter bij de WK afstanden in 2015, maar bleef toch altijd een beetje in de schaduw. In 2018 schaatste ze zich in de schijnwerpers. Carlijn wist zich te kwalificeren voor haar eerste Spelen. Niet op de 5000, maar de 3000 meter. Op 10 februari 2018 reed ze de race van haar leven. De outsider bleef Ireen Wüst en Antoinette de Jong voor en werd voor velen ‘zomaar’ olympisch kampioen. In 2022 maakte Carlijn de overstap naar de wielerploeg van Jumbo- Visma. Een paar maanden geleden stopte ze met topsport.

Beeld: Kjeld Nuis

Kjeld Nuis

Hij gold al jaren als een groot talent, won tal van medailles bij de WK afstanden op de 1000 en 1500 meter en bij de WK sprint. Maar tijdens het olympisch kwalificatietoernooi ging het tot twee keer toe – in 2010 en 2014 – helemaal mis. In aanloop naar de Spelen van 2018 was hij er fysiek en mentaal klaar voor. Bij de generale repetitie, de WK afstanden in 2017, veroverde hij goud op de 1000 en 1500 meter. Die dubbelslag wist hij in Pyeongchang te herhalen. Vanaf dat moment zat er geen rem meer op bij Kjeld. Hij pakte de wereldrecords op de 1000 en 1500 meter en heroverde in Peking, in 2022, de olympische titel op de 1500 meter. Komt er op zijn 36ste in Milaan nog meer eremetaal bij voor de viervoudig wereldkampioen?

Beeld: ANP

Esmee Visser

De frêle stayer brak op haar 21ste door bij de senioren. Ze kwalificeerde zich voor de olympische 5000 meter in 2018. In Pyeongchang wist ze Martina Sablikova, al jaren de koningin van de lange afstanden, af te troeven. Net 22 jaar vertrok ze als olympisch kampioene uit Zuid-Korea. Het leek de aftrap van een mooie, lange schaatscarrière. Het liep anders. Esmee won nog zilver en brons op de 5000 meter bij de WK afstanden en pakte ook twee keer goud op de 3000 meter bij de EK afstanden, maar kreeg eind 2022 te maken met een mysterieuze ziekte en een heupblessure. Daarnaast ondervond ze veel last van de verwachtingen, aandacht en druk die haar olympische titel met zich meebrachten. Op haar oude niveau wist ze niet meer terug te keren.

Suzanne Schulting

Als extravert toptalent maakte Suzanne snel naam als shorttrackster. In 2018 maakte ze haar olympische debuut. Die Spelen leken een deceptie te worden. De twintigjarige viel op de 500 meter, liep de A-finale mis met de relayploeg en ook op de 1500 meter haalde ze de finale niet. Ze leek moeite te hebben met de druk en verwachtingen. Onverwacht was er toch brons op de relay en dat zorgde voor een zucht van verlichting bij Suzanne. Alle remmen gingen los op de 1000 meter en ze won verrassend goud. Daarna groeide ze uit tot de koningin van het shorttracken. Waar ze kwam, hield ze huis. Wereld- en Europese titels stroomden binnen.

In 2022 pakte ze op alle vier de olympische shorttrackdisciplines een medaille: goud op de 1000 meter en relay, zilver op de 500 meter en brons op de 1500 meter. Haar heerschappij eiste fysiek en mentaal veel van haar. Bij de WK van 2024 in Ahoy kwam de tienvoudig wereldkampioen ten val en brak haar enkel. Ze maakte daarna de overstap naar de langebaan. In Milaan zien we haar terug op de 1000 meter. En wellicht keert ze in Milaan ook terug als shorttrackster op de Spelen.

Tekst gaat verder onder de foto

Jeroen Kampschreur

Hij werd geboren zonder scheenbenen, waardoor beide onderbenen werden geamputeerd toen Jeroen één jaar was. Het weerhield hem er niet van om veel te sporten. Hij ging rolstoelbasketballen en zitskiën. Als para alpine zitskiër wist hij snel naam te maken. Op zijn zeventiende won hij drie keer goud bij de WK para-alpineskiën. De ogen waren op hem gericht tijdens zijn paralympisch debuut in 2018. Jeroen veroverde meteen goud op de supercombinatie. Een jaar later veroverde hij liefst vijf keer goud bij de WK. Zijn tweede paralympische plak veroverde hij in 2022: zilver op de supercombinatie. Jeroen maakt zich nu op voor zijn derde Paralympics.

Beeld: Jasper Faber

Irene Schouten

Ze maakte al snel naam als marathonschaatsster en inline- skater. Ook op de langebaan kwam ze in actie. Op de massastart lukte het haar de top te halen – ze won olympisch brons in 2018 en wereldtitels –, maar op de individuele afstanden was dat lastiger. Irene gaf niet op, stapje voor stapje ging ze vooruit. In 2021 wist ze ook op de 3000 en 5000 meter de wereldtop te bereiken. In 2022 kroonde ze zich tot schaatskoningin door goud de veroveren op de 3000 en 5000 meter én de massastart. Ook was er brons op de ploegenachtervolging. Bij de WK afstanden in 2024 won Irene drie keer goud en zilver. Met drie olympische – en negen wereldtitels op zak vond ze het mooi geweest. Eind 2024 beviel ze van een zoontje.

Tekst gaat verder onder de foto

Thomas Krol

Hij was lange tijd een subtopper op de 1000 en 1500 meter. Nadat hij na de Spelen van 2014 ook die van 2018 miste, was dat het sein dat het roer om moest. Thomas stapte over naar schaatscoach Jac Orie en dat betaalde zich meteen uit. Een jaar later won hij zilver op de 1000 en goud op de 1500 meter bij de WK afstanden. Een mooie strijd met Kjeld Nuis was het gevolg in aanloop naar en tijdens de Spelen in 2022.

Thomas veroverde in 2021 goud bij de WK afstanden op de 1500 meter, maar moest op die afstand het olympisch goud laten aan oud-ploeggenoot Nuis. Met het zilver op zak wist hij op de 1000 meter wel iedereen voor te blijven in Beijing. Na de Spelen werd hij ook nog wereldkampioen sprint. In 2024 stopte hij. Het was tijd om die andere droom in te lossen: Thomas wil graag piloot worden.