Word abonnee

Column

Column Jaap: Kosta Poltavets

door: Redactie Helden
9 maart 2016

Veel meer dan 'ik ben ontzettend boos' kwam er niet uit bij de Russische schaatscoach Kosta Poltavets toen Nederlandse journalisten hem confronteerden met het harde nieuws dat wereldkampioen sprint Pavel Koelizjnikov betrapt zou zijn op het gebruik van het verboden middel meldonium.

Gevlucht in de jaren ’90 uit de Sovjet-Unie. Als asielzoeker keihard geknokt voor een bestaan als schaatscoach en door niet de minsten, Rintje Ritsma, Ids Postma en Jan Bos, gezien als een van de beste trainers in de wereld. Dat Kosta Poltavets ook maar iets met het dopingcircus te maken heeft, gelooft bijna niemand.

Het beeld is tragisch. Na de 34.00 van Koelizjnikov op het snelle ijs van Calgary staat op de binnenbaan Jeroen Stekelenburg klaar met een spervuur van vragen over alle doping geruchten in de Russische topsport. Kosta Poltavet’s ogen schieten vuur als hij tegen Jeroen begint over hoe hij werkt met 'zijn' Russische schaatsers. “Ik ben al vijf jaar bezig om een ploeg samen te stellen die transparant is. Ik werk alleen met mensen die ik vertrouw. Hier speelt geen doping. Wij zijn geen wielrennen of atletiek. Ik ben voor sportethiek.”

Ik geloof Kosta Poltavets. Misschien tegen beter weten in. Juist deze uit de voormalige Sovjet-Unie gevluchte schaatscoach kent alle gruwelijke kanten van Rusland.

'Jongens van onze club, en ook ikzelf, werden bij trainingen in het park geslagen met honkbalknuppels'

Heeft gezien hoe in de jaren '80 Russische topsporters ter meerdere eer en glorie van nietsontziende machthebbers met levensgevaarlijke dopingexperimenten moeten meedoen. Vecht als commando in de voorste linies na de Russische inval in Afghanistan, wil daar tot op de dag van vandaag niet over praten, en vlucht eind jaren '90 naar Nederland. Vanwege het oplaaiend antisemitisme en omdat voor joodse jongens als Kosta Poltavets het leven in Charkov een hel is.

Later zegt hij daarover in het NRC Handelsblad: “Na de perestrojka van Gorbatsjov werden joodse sportclubs opgericht en verwachtten wij dat onze leefomstandigheden zouden verbeteren. Het tegendeel gebeurde. Jongens van onze club, en ook ikzelf, werden bij trainingen in het park geslagen met honkbalknuppels. Er is zelfs gepoogd de flat waar ik woonde in brand te steken. De agressie werd zo massaal en onze angst zo groot, dat ik me afvroeg wat ik nog in Charkov te zoeken had. Op een goed moment kende ik geen twijfel meer: ik moest weg; voor mij stond vast dat ik in de Oekraïne geen toekomst had.”

Kosta Poltavets heeft het ook als sporter zwaar in de voormalige Sovjet-Unie. Als schaatser maakt hij deel uit van de gouden generatie rond Goeljajev en Botsjev, maar mag als jood niet mee naar buitenlandse wedstrijden. Voor de Russische autoriteiten is het vluchtrisico te groot.

In 1994 vlucht Kosta met zijn vrouw naar Nederland. In eerste instantie komt hij terecht in een asielzoekerscentrum in Geleen. Daar verblijft hij twee jaar en leert Nederland kennen door zicht te storten op marathons en triathlons. Van Maastricht tot Groningen, overal is hij aan het rennen en een betere inburgeringscursus is er niet. Sport om alle ellende van je af te zetten. Om Nederlands te leren spreken en Nederlanders te leren kennen.

'Ze moeten niet denken dat ik van de maffia ben'

In 1995 mag Kosta Poltavets vanwege de geboorte van zijn dochter verhuizen naar een rijtjeswoning in Heerenveen. Op zoek naar werk komt hij terecht bij de schaatsschool van Henk Gemser op Thialf. De rest is geschiedenis. Toppers als Bos, Postma en Ritsma herkennen de enorme technische kennis van de Rus en bij ploegen als DSB en TVM werkt hij met toppers als Sven Kramer en Ireen Wüst. Buiten de ijshal loopt hij marathons en doet Kosta triathlon’s. Er is grote erkenning voor zijn vakmanschap.

Rintje Ritsma noemt hem menigmaal de beste trainer waar hij ooit voor heeft gewerkt. Buiten de ijsbaan is er nog steeds hetzelfde rijtjeshuis in een Heerenveense volksbuurt en de afkeer van al te veel materieel vertoon. Als hij van zijn toenmalige sponsor TVM een leasewagen krijgt die groot genoeg is om op te vallen in zijn straat, dan parkeert hij die een paar straten verder. Uit schaamte voor de buren. “Ze moeten niet denken dat ik van de maffia ben.”

Vijf jaar werkt Kosta inmiddels voor de Russische schaatsbond. Probeert deuren open te zetten voor Nederlandse journalisten. Bemoeit zich niet met de politieke druk van president Poetin om toch vooral maar veel olympisch goud binnen te halen. Verdedigt voor iedere tv-camera zijn vedetten. Er is geen doping binnen het Russische schaatsen, zegt hij tegen de wereld.

Tot het tegendeel bewezen is geloof ik dat Kosta Poltavets geen dader maar slachtoffer is

Het moet gisteren de zwartste dag uit zijn leven zijn geweest. Verraden door zijn eigen topschaatser die hij juist aan de wereld presenteert als held van een nieuwe generatie schone Russische sporters. Verraden door het Russisch systeem waar binnen het Kremlin zelfs de president meedoet om een pervers dopingsysteem in stand te houden.

Het Rusland van eind jaren 80 toen Kosta Poltavets op zijn kamertje in Charkov besloot om naar Nederland te vluchten. Tot het tegendeel bewezen is, geloof ik dat Kosta Poltavets geen dader maar slachtoffer is. Beduveld door nepvedettes in een pervers systeem. 

Delen: