Jan Smeekens: voor 30 seconden olympisch kampioen

Een halve minuut lang dacht Jan Smeekens de gouden olympische medaille op de 500 meter in Sochi binnen te hebben. Tot de jury na een tijdcorrectie Michel Mulder met twaalfduizendste verschil aanwees als winnaar. In Helden deed hij voor het eerst zijn verhaal over het drama in Sochi en het rampseizoen erna.

Ruim 34 seconden over het ijs raggen is voor Jan een tot in de kleinste details voor- bereide, bijna militaire operatie. Een control freak kan zichzelf ook tegenkomen, weet hij. “Niet alles kan ik in de hand houden. Alles controleren, dat is iets waar ik tijdens de Olympische Spelen een beetje in doorsloeg. Ik dacht: ik heb iets laten liggen misschien en daarom wil ik dit en dat nog beter. Om winst te halen in de bochten ben ik gaan shorttracken. Ik ben op één dag heen en weer naar München gereden om mallen te maken voor speciale schoenen die ik kon gebruiken voor het shorttracken. Totale controle. Maar ik moet het juist loslaten. Dat is voor mij echt een les geweest.”

Trainen

We praten op het terras van een hippe koffietent, heel toevallig exact de plaats waar de beroemde buitenbaan van Hamar gelegen heeft en waar Ard Schenk en Kees Verkerk met de wollen muts op en gebreide truien aan met Russen en Noren streden voor eeuwige schaatsroem. Nu roert Jan Smeekens er in zijn cappuccino en praat openhartig over de spannendste 500 meter aller tijden. De olympische race in Sochi eindigde voor hem in zo ongeveer de grootste deceptie die er voor een topsporter bestaat.

De twaalfduizendste van een seconde waarmee hij olympisch goud verloor aan Michel Mulder heeft lang nagedreund. Hij was al bezig met de ereronde, nadat hij dacht de gouden medaille te hebben gewonnen. De digitale één op het scorebord van de olympische ijshal stond immers achter zijn naam. De tweede 500 meter tegen de Japanse kat Nagashima was ideaal gegaan voor hem. “Ik was in het perfecte zwarte gat, zoals ik dat zelf altijd noem. Alles ging automatisch.” Even denken dat je de beste van de wereld bent, de euforie, coach Orie die uit zijn dak gaat, dan een tijdcorrectie, toch geen goud; nooit was er zoveel drama op het middenterrein van een ijsbaan. Zilver telde niet voor Jan, die op zijn 27ste verjaardag met tranen in zijn ogen op het erepodium stond. Nederland huilde thuis mee.

Verwerken

Thuis in Sneek zocht Jan Smeekens samen met vriendin en oud-schaatsster Ingeborg Kroon met zijn zeilboot het water op om op te krabbelen. Uitwaaien op de Friese meren als therapie. “We zijn ook nog vier dagen op Sicilië geweest, maar thuis kan ik me goed vermaken met mijn zeilboot. Als ik een middag vrij ben, is het lekker om even uit te waaien en gas te geven met die boot. Voor mij is dat de ultieme ontspanning.

Mijn vriendin kan ook heel goed zeilen. Op het water moet ik zaken loslaten en bezig zijn met het zeilen. De boot gaat soms heel schuin en die wind blijft maar gieren. Ik denk soms: laat die fok wat los en ga wat rustiger. Maar Ingeborg heeft er gevoel voor en weet precies wat die boot kan. Dat vind ik mooi: helemaal out of your comfort zone bezig zijn. Voor iemand die altijd alles onder controle wil hebben heel goed, dan ontspan ik echt.”

De teleurstelling van het missen van het eerste Nederlandse olympische goud op de 500 meter, hij denkt nog vaak aan dat moment. “Het is een heel groot hoofdstuk uit mijn leven. Ik had lang naar die Spelen toegewerkt en gevochten om goud te halen. Het jaar voor de Spelen won ik alles wat los- en vastzat. Elke World Cup tikte ik lachend binnen en dan zat ik in het vliegtuig naar huis met weer twee overwinningen of zelfs met vier. Dat ging allemaal van een leien dakje.”

Hij wilde Sochi vergeten, snel weer verder. Maar dat ging zomaar niet. “Ik heb vorig jaar na de Spelen te snel nieuwe doelen willen stellen en nieuwe uitdagingen gezocht. Veel te gefor- ceerd en dat had met accepteren te maken. Wat ik ook als onprettig heb ervaren is dat ik in de maanden daarna ongemerkt wat minder van dingen kon genieten. Niet in de zon blij zijn met een cappuccino, niet openhartig praten over wat ik voelde, dat soort dingen. Alles ging op de automatische piloot. Het vorige schaatsseizoen werd daardoor zo frustrerend. Alles ging ineens even niet meer vanzelf, ik presteerde voor mijn gevoel maar op tachtig procent van mijn kunnen.”

Jan was thuis ook niet de gezelligste, kon wat hij in Sochi had meegemaakt ook niet van zich afzetten. “De manier waarop ik van de euforie op plek twee kwam, was een klap die ik moest verwerken en dat duurde voor mijn gevoel langer dan ik dacht. Thuis kon ik van sommige dingen ook niet echt meer genieten.” Zijn omgeving kon ook niet veel voor hem betekenen tijdens het verwerkingsproces, bekent Jan.

Ook zijn vriendin en familie niet. “Ik ga al heel lang met mijn vriendin, ze kent me goed. Zij kan mij altijd rustig krijgen of vertrouwen geven, maar zag natuurlijk ook dat ik het nodige te verwerken had. Net als mijn familie, waarmee ik ook close ben. Wat ik jammer vond was dat ik niet kon genieten van die zilveren medaille. Een fantastisch resultaat en er zijn heel veel mensen die daar meteen een handtekening onder zetten. Maar ik had geroken aan goud. Mijn hele voorbereiding, zelfs mijn hele leven, had ik in het teken gesteld van die olympische titel. Ik dacht dat ik dat heilige doel had bereikt.

Dan is het moeilijk te accepteren dat je toch tweede bent. Had je natuurlijk ook nog de buitenwereld die me er telkens weer aan herinnerde. En aan het eind van 2014 had je het sportjaaroverzicht op tv, daar zaten die beelden natuurlijk in en begon opnieuw iedereen erover.” Hij moest zelf de klap verwerken, een streep onder Sochi zetten. “Als er dingen zijn die me dwarszitten, ben ik vrij eigenwijs en koppig. Dan ben ikzelf degene die het beste tot mezelf kan doordringen. Uiteindelijk wil ik gewoon gelukkig en blij zijn en genieten van dingen. Ik ben toen aan zelftherapie gaan doen. Ik stelde mezelf de vraag waarom ik ooit ben gaan schaatsen. Toen ik weer besefte met wat voor passie ik was gaan sporten, waarom ik het deed en wat het me terug heeft gegeven, kwam de liefde voor het schaatsen weer terug.”

Medaille-alarm

Tijdens de Winterspelen gaan we los met onze grootste kortingsactie ooit. Bij elke medaille van een Nederlandse atleet hoort een beloning voor jou. Doe mee en profiteer direct.

Zo werkt het:

Goud
50% korting op een jaarabonnement
Vijf nummers voor slechts €22,50

Zilver
Vraag een gratis editie aan van
HELDEN, Formule 1 Magazine, Fiets of Procycling

Brons
20% korting + gratis verzending
op een nummer naar keuze

Let op: elke actie is slechts 24 uur geldig.
Houd onze Instagram Stories in de gaten en mis geen medailledeal.