Jan Janssen: ‘Het wielrennen heeft me gered’

Jan Janssen (78) is een halve eeuw Tourwinnaar. Op 21 juli is het exact vijftig jaar geleden dat hij geschiedenis schreef door als eerste Nederlander de Ronde van Frankrijk te winnen. Helden zocht de jubilerende kampioen op voor een goed gesprek over dat hoogtepunt, maar ook over zijn overwonnen ziekte, de dood en zijn liefde voor het wielrennen. “Fietsen is een soort doping voor me.”

‘Meneer Janssen, ik weet nog de dag dat u de Tour won…’ Het mag dan vijftig jaar geleden zijn, nog altijd wordt Jan Janssen dagelijks aangeschoten door mensen die hem vertellen waar ze waren en wat er door hen heenging toen hij het hele land in extase bracht met het winnen van de Ronde van Frankrijk in 1968.

“Vaak zijn het twee momenten die mensen van tussen de zestig en tachtig jaar nog helder voor de geest staan: de moord op John F. Kennedy en de Tourzege van Jan Janssen. Maar het is niet alleen dat ik eraan word herinnerd. Er gaat geen dag voorbij zonder dat ik aan die legendarische tijdrit en mijn Tourwinst denk. Dat zijn vaak subtiele momentjes. Soms door mijn vrouw en kinderen, maar ook door telefoontjes met oude fietsmakkers en het zien van brieven en door kinderen gemaakte tekeningen die ik toen kreeg toegestuurd en heb bewaard. En in Frankrijk hoef ik maar een plaatsnaam te zien waar ik heb gefietst en de herinneringen komen weer naar boven.”

Gekkenhuis

Er mag sinds de mooiste dag uit zijn sportleven dan een halve eeuw zijn verstreken, Jan heeft alle gebeurtenissen nog haarscherp op zijn netvlies staan. Hij neemt een slok van zijn koffie en gaat er aan de hoge tafel middenin de showroom van het familiefietsbedrijf in Hoogerheide eens goed voor zitten. Soms staat hij op en loopt naar de muur die volhangt met ingelijste zwart-witfoto’s uit die historische Tour van ’68.

Ook het meest beklijvende beeld, van een geëmotioneerde Jan met zijn bekende bril die op de wielerbaan van het Bois des Vincennes in Parijs op de schouders wordt genomen, ontbreekt uiteraard niet. “Op dat moment zag ik twintig meter verderop mijn zwangere vrouw Cora staan met onze driejarige dochter Karin, die een bosje bloemen in haar hand had. Het was alleen zo’n gekkenhuis dat ze niet bij me konden komen. Toen knakte er iets in me. Cora had achter de schermen heel veel voor me gedaan. Ik kon mijn emoties niet meer bedwingen en dat hoefde ook niet. Het was het mooiste moment uit mijn carrière.”

Tekst gaat verder onder de foto

Jan Janssen droeg de gele trui die ronde geen dag, tot de afsluitende ceremonie. Het tricot was lange tijd in handen van de Belg Herman Van Springel. Na een korte ochtendetappe moest een afsluitende tijdrit over 55 kilometer in de middag bepalen wie de Tour zou winnen. Jan begon met een achterstand van zestien seconden op Van Springel. “Ik had nog nooit zo’n lange tijdrit gewonnen, maar aan het einde van de Tour kwam het aan op frisheid. En die had ik. Maar wat heb ik die ronde afgezien. Als een hoopje vuil lag ik in de Pyreneeën onder de douche. Helemaal kapot. Maar toen ik daarna een etappe won in Canet-Plage ging het in stijgende lijn.

Ik had talent, maar was geen Eddy Merckx of Jacques Anquetil. Wel had ik een geweldige inzet. Ik legde de lat hoog voor mezelf. Dat kwam door de strenge opvoeding die ik thuis had gekregen. Mijn vader was eerlijk en oprecht, maar ook een harde man. Kort na de Tweede Wereldoorlog was het armoe troef, we hadden het thuis niet breed en moesten helpen op het land. Met de schop de hele dag sleuven graven. Het was aanpakken en niet zeuren. Onbewust heeft mijn vader me wielrenner gemaakt. Hij gaf me nooit een compliment, maar was zo trots. Dan ging hij op zijn fietsje door het dorp om de mensen te vragen of ze me hadden zien winnen.

Naast het nodige talent, was ik ook slim. In de dagen voor de tijdrit was ik al begonnen met psychologische oorlogsvoering. Jezus Herman, je rijdt als een oude vent. Je zit helemaal verkeerd op je fiets, zei ik tegen Van Springel.”

‘Vaak zijn het twee momenten die mensen nog helder voor de geest staan: de moord op John F. Kennedy en de Tourzege van Jan Janssen’

Naast de foto’s aan de muur hangt de lichtrode Lejeune-fiets waarmee hij die 21ste juli geschiedenis schreef door als eerste Nederlander de Tour op zijn naam te schrijven met een voorsprong van 38 tellen op zijn Belgische rivaal. “Als ik nu naar die fiets kijk, denk ik: hoe is het toch mogelijk dat ik daar de Tour op heb gewonnen? Wat een bakfiets! Maar toen was-ie best revolutionair. Licht en met superbanden eronder. Ik heb enorme risico’s genomen in die tijdrit, de adrenaline spoot uit mijn oren. De vent die ik op de motor bij me moest blijven, kende ik goed. Ik zei tegen hem: niet te ver voor me uit rijden. Aan zijn lichten kon ik zien of ik in de bochten moest remmen en ik had elke keer een punt om naartoe te rijden.

Toen ik dichter bij Parijs kwam, riepen de mensen langs de weg: ‘Janssen maillot jaune!’ Ze stonden met radiootjes aan hun oor en waren met hun horloge aan het klokken. Ik was helemaal kapot na de finish en moest wachten op Van Springel. Iemand van de organisatie kwam naar me toe en zei: ‘Jan, je hebt de Tour gewonnen!’ Toen Van Springel binnenkwam en de tijden op het bord verschenen, deed ik een snelle rekensom. Tien seconden later brak de gekte los.”

Helden Magazine 42

Het eerste gedeelte van het verhaal van Jan Janssen komt voort uit Helden Magazine 42 waar Dafne Schippers de cover siert. Schippers leeft onder een vergrootglas sinds dat ze in 2015 voor de sprint koos. En dat is wennen. ‘’Ik ben er wel achter dat ik geen robot ben’’

Verder in de 42ste editie van Helden, is er veel aandacht voor de Tour de France. Topsprinter Dylan Groenewegen, superster Peter Sagan en Servais Knaven, ploegleider van Chris Froome komen allemaal voorbij in het Tourgedeelte. Dirk Kuyt blikt terug op zijn carrière, Ranomi Kromowidjojo over goud, het geloof en nog meer, hockeysters Lidewij Welten en Frédérique Matla over het WK Hockey, motorcrosser Jeffrey Herlings, oud-voetballer Glenn Helder en Barbara Barend ontmoet Hans van Breukelen.

Krijg jij geen genoeg van alle inspirerende sportverhalen? Kies het abonnement dat bij jou past én wordt abonnee. Zo ontvang je telkens de nieuwste edities op je deurmat, voordat het sportblad in de supermarkten te vinden is. Wil je een Helden Magazine cadeau doen? Het is ook mogelijk om een abonnement cadeau te doen, deze abonnementen lopen automatisch af. Daarnaast zijn de recentste exemplaren ook gemakkelijk te bestellen via onze webshop.

Het bericht Jan Janssen: ‘Het wielrennen heeft me gered’ verscheen eerst op Helden.