Guus Hiddink: ‘Black lives matter? All lives matter!’

Zijn laatste klus dateert van bijna twee jaar geleden, als trainer van het Chinese olympisch elftal, maar officieel is Guus Hiddink (73) nog altijd geen trainer in ruste. Een gesprek over Oranje, racisme en discriminatie. “Hierbij een waarschuwing: mensen, ga ook niet aan leeftijdsdiscriminatie doen.”

Extremiteit

Je deelt al jaren lief en leed met Elisabeth Pinas, een zwarte vrouw.
“Zwart? Donkere mensen maken ook een onderscheid in verschillende kleuren, hoor, ze brengen nuance aan. Alhoewel Elisabeth helemaal niet in kleur denkt. Ze is Nederlandse, maar in Suriname geboren.”

Keken mensen om jullie heen daar ook altijd op die manier naar?
“We hebben nooit iets naars meegemaakt. Elisabeth zelf is nooit racistisch bejegend.”

Hoe staan jullie in het racismedebat en de beweging Black Lives Matter, die is opgekomen na de dood van de Amerikaan George Floyd?
“Het is voor Elisabeth en mij nooit een thema geweest, maar we zijn er natuurlijk wel over na gaan denken. Het bestaan van Zwarte Piet was voor ons bijvoorbeeld geen probleem, ook voor Elisabeth niet, maar als mensen zich daardoor gekwetst voelen, moet zo’n traditie worden aangepast. Dat is alleen maar goed. Maar wat er nu gebeurt, is dat mensen in de extremen gaan zitten.”

Wat bedoel je met extremen?
“Als je niet meer luistert naar wat een ander zegt, dan ben je al op de verkeerde weg.”

Vind je dat de wereld is doorgeslagen in het Black Lives Matter-protest?
“Ik vind: misstanden en racisme moeten keihard aangepakt worden. Maar ik vind ook dat het soms doorslaat. Als ik nu iedereen zie met zo’n zwart shirtje aan en sporters die voor een wedstrijd knielen… Ja, ik weet ook niet zo goed hoe ik daarmee om moet gaan. Black lives matter? Voor mij is het: all lives matter. Maar als je dat zegt, krijg je van mensen weer te horen: ‘Makkelijk praten, jij bent wit.’”

Ben je geschokt hoe mensen soms denken?
“Ja, natuurlijk. Maar dat geldt voor alle extreemdenkenden, de zelfreflectie is totaal verdwenen.”

Maak je je zorgen?
“Ja, er wordt niet naar anderen geluisterd, niet meer naar experts die ergens verstand van hebben. Er wordt vooral gepraat. Als je niet meer in staat bent om een grap te maken en geen zelfreflectie kan toepassen, dan is het geen debat meer. Dan is het schreeuwen en wachten tot iemand anders nog harder schreeuwt.”

Als je als voormalig bondscoach terugdenkt aan het EK van 1996 en de affaire rond de beroemde ‘kabel’, waartoe spelers Edgar Davids, Clarence Seedorf, Patrick Kluivert, Winston Bogarde en Michael Reiziger behoorden, en jouw clash met Davids die je tijdens dat EK wegstuurde, heeft het je dan pijn gedaan dat de media het omschreven als een discussie tussen zwart en wit?
“Edgar had aan de pers verteld dat ik in de kont van aanvoerder Danny Blind was gekropen, omdat ik Edgar in een wedstrijd had geslachtofferd en op de bank had gezet. Doordat hij dat had geroepen, heb ik hem weggestuurd. Aan de clash tussen Edgar en mij zat een historie vast. Nadat Ajax in 1995 de Champions League had gewonnen, ontstonden de barstjes tussen de spelers. Op het EK kwamen er zaken los die al speelden binnen de keuken van Ajax over betalingen en die wij als staf van Oranje niet konden weten. Er waren verschillende niveaus van contracten. Daar zat het zeer.

Dat er een probleem was tussen zwart en wit, werd gesuggereerd na een gemanipuleerde foto die in de Volkskrant verscheen. Een paar donkere jongens, Winston Bogarde, Patrick Kluivert en Clarence Seedorf, zaten samen aan een tafel, maar Richard Witschge zat er ook bij. Op die foto was Witschge geretoucheerd. Als bondscoach dacht ik niet in tafelschikkingen, zo van: ik heb vier tafels, ik heb zoveel donkere jongens in mijn spelersgroep en zoveel blanke spelers.

‘In het begin kon Robben me niet uitstaan. Tijdens een training pakte ik hem soms flink aan. En ik zei dat als hij stappen wilde maken, hij niet te snel horizontaal moest gaan’

Hoe ga ik dat indelen bij elkaar. Drie witte spelers daar, drie zwarte spelers daar… Dát had ik juist racistisch gevonden. Kleur was nooit een thema bij ons. Later zag ik die gemanipuleerde foto over de zogenaamde kabel pas. Ik was woedend. Er is uiteindelijk wel een rectificatie-alineaatje aan besteed.”

Ook spelers van het Nederlands elftal hebben zich geuit naar aanleiding van Black Lives Matter, onder anderen Memphis Depay, Georginio Wijnaldum en Virgil van Dijk.

Tekst gaat verder onder de foto

“Ik zit niet op Twitter en Instagram en dat soort sociale platforms, vind dat mensen elkaar daarop vreselijk opnaaien. Ik zie dus ook niet hoe die spelers zich daar uiten. Met Wijnaldum heb ik overigens uitstekend contact. We sms’en elkaar geregeld. Hij sprak zich vorig najaar al uit in deze discussie bij een persconferentie van het Nederlands elftal. En het gebaar van Wijnaldum en Frenkie de Jong tijdens die wedstrijd tegen Estland, met hun blanke en donkere arm naast elkaar, vond ik heel mooi. Zo hoort het ook. En ik vind: als er institutioneel iets fout is, moet het absoluut worden aangepakt. Maar de valkuil is extremiteit en dus uitsluiting.”

Helden Magazine 53

Het eerste gedeelte van het verhaal van Guus Hiddink komt voort uit Helden Magazine nummer 53. In de 53ste editie blikken onder meer Robin en Bouchra van Persie uitgebreid terug op hún carrière, want zo voelt dat. Een gesprek over Louis van Gaal, Oranje, Feyenoord, racisme, homo-acceptatie, de toekomst én de liefde.

Daarnaast verbindt niet alleen het zwemmen Femke Heemskerk, Kira Toussaint en Ranomi Kromowidjojo, maar ook het feit dat ze alle drie bijna gelijktijdig ten huwelijk zijn gevraagd. Daarnaast vertellen Joël en Naomi Veltman hoe zij er in goede en slechte tijden voor elkaar zijn én aanstaande moeder Stefanie van der Gragt schittert in de rubriek ‘Leeuwinnen in het Rijks.’