Kiki Bertens en Marit Bouwmeester: Mama’s in spé

Kiki Bertens (30) en Marit Bouwmeester (33) behoren tot de succesvolste sportvrouwen die Nederland ooit heeft gehad. Tennisster Kiki stond in 2019 vierde op de wereldranglijst en was daarmee de hoogst genoteerde Nederlandse speelster ooit. Zeilster Marit won olympisch goud, zilver en brons en werd al vier keer wereldkampioen. Nu staan ze voor een nieuwe uitdaging: ze worden allebei moeder in april.

“Weten jullie al wat het wordt, Kiki?” vraagt Marit Bouwmeester. “Voordat ik zwanger was dachten we altijd dat een meisje heel leuk zou zijn. Maar eenmaal zwanger hadden we meteen het gevoel: dit is een jongen. En dat klopte,” antwoordt Kiki Bertens.

Marit: “Wij hadden ons ingesteld op een jongetje. Ik zag mezelf ook altijd al als jongensmoeder. Maar het wordt een meisje.” In Hotel Des Indes in Den Haag ontmoeten Kiki en Marit elkaar. Kiki is op dat moment ruim 33 weken zwanger, Marit dertig weken. “Ik dacht dat ik snel zwanger was, meteen na de Spelen in Tokio,” zegt Marit, “maar volgens mij was jij er nóg sneller bij.”

Kiki, lachend: “Ik ben inderdaad tijdens de Spelen al zwanger geraakt, in Tokio speelde ik mijn laatste toernooi. Ik had het idee om na mijn tenniscarrière nog even te doen wat ik wil, en lekker van een wijntje te kunnen genieten. Dat liep even anders.”

Marit: “Ik ben meteen na de Spelen in Tokio zwanger geraakt. Van vriendinnen hoorde ik dat ik mijn menstruatiecyclus moest gaan bijhouden in van die zwangerschapsapps. Ik vond dat een beetje geforceerd, dus ik dacht: het komt zoals het komt. Mijn vriend Diederick zei na een paar weken: ‘Ik heb het idee dat je al zwanger bent, want je kunt geen beslissing meer maken. Doe maar een test.’ Die was positief. De verloskundige vroeg later wanneer ik voor het laatst ongesteld was geweest, maar dat was een jaar geleden. Ik had een laag vetpercentage, trainde veel, mijn menstruatie bleef vaak uit, dus ik had wel twijfels.

Kon ik überhaupt wel kinderen krijgen? Toen ging de verloskundige kijken hoe ver ik was. Ze rekenen altijd twee weken extra, die krijg je er dus gratis bij, waardoor de eerste dag van mijn zwangerschap midden in het olympisch toernooi viel.” Lachend: “Mijn vriend wist dat niet en zei: ‘Marit, moet je mij iets vertellen?’”

Kindercrèche

Kiki: “De wens om zwanger te worden had ik al tijdens mijn carrière. Ik was tante, mijn oudste zus heeft een zoontje en dochtertje, mijn jongste zus een dochtertje. Ik vond al die kinderen om me heen zo leuk. Mijn man Remko en ik hadden het er al langer over dat we ook graag ouders wilden worden.”

Marit: “Mijn zus heeft een zoontje van twee. Zo’n kleintje in de familie brengt zoveel liefde. Ik heb ook altijd moeder willen worden, dat gevoel ontstond niet pas toen mijn zus moeder werd, hoor. Ik vond mijn leeftijd wel een dingetje. Na Tokio wilde ik sowieso nog door tot de Spelen van Parijs, maar ik wilde ook voor mijn 36ste proberen zwanger te worden. Ik dacht altijd dat ik moest kiezen tussen mijn sport of kinderen.

Tot ik dacht: als ik snel zwanger raak, kan ik het misschien proberen te combineren… Ik was ook bezig met de vraag wat ik zou doen als ik dit jaar niet zwanger zou worden. Zou ik dan voor mijn sport kiezen of toch voor kinderen? Of zou ik mijn eitjes laten invriezen? Gelukkig hoefde ik die keuze niet te maken. Ik ga het zeilen met het moederschap proberen te combineren. Als dat daadwerkelijk lukt, is het een droomscenario. Ik ben zelf altijd in sportkantines opgegroeid. Dat is mijn referentiekader. Die kleine moet gewoon lekker mee de wereld over. Tijdens de volgende Spelen zal ze pas twee jaar zijn, nog superklein.”

Kiki: “Bij mij speelde leeftijd geen rol. Ik koos bewust eerst voor mijn sport, maar ik zag mezelf niet tot mijn 35ste doorgaan. Ik zag veel collega-tennissters om mij heen moeder worden. Op een gegeven moment was het in de players lounge een soort kindercrèche. Tennis is een groot onderdeel van mijn leven geweest, maar er is zoveel meer. Ik zag mezelf thuis met mijn gezin, en wilde die kleine niet overal mee naartoe slepen. En wat jij zegt, gold natuurlijk ook voor mij: ik wist niet wat al die jaren topsport met mijn lichaam hadden gedaan. Ik hoorde geregeld verhalen van vrouwen bij wie het heel lang duurde voor ze zwanger raakten. Dat het zo snel zou gaan, hadden we nooit verwacht.”

Tekst gaat verder onder de foto

Oogkleppen

Kiki kende gloriejaren als tennisster. Ze bereikte in 2016 de halve finale van Roland Garros, haar beste resultaat op een Grand Slam-toernooi. Ze won tien WTA-titels, waaronder die van Cincinnati en Madrid en bereikte de halve finale van de WTA Finals in 2018. In mei 2019 klom ze naar de vierde plaats op de wereldranglijst, daarmee werd ze de hoogst genoteerde Nederlandse tennisster ooit.

Marit: “Toen ik hoorde dat jij zou stoppen, dacht ik: nee, wat zonde, jij bent echt Hollands trots. Het is zo knap was je allemaal hebt bereikt.”

Kiki: “Ik ben nu pas trots op wat ik heb bereikt. Tijdens mijn carrière dacht ik nooit na over mijn prestaties. Nu denk ik: hoe heb ik dit al die jaren volgehouden? Mijn prestaties doen me nu veel meer dan toen ik nog tenniste. Toen ik er midden in zat, dacht ik altijd aan het volgende toernooi en dat het nog beter moest. Nu weet ik pas: ik heb er alles uitgehaald.”

Sinds die halve finale op Roland Garros veranderde er veel. Kiki stond ineens in de schijnwerpers. “Ik weet dat media-aandacht erbij hoort, maar van mij hoefde dat allemaal niet echt. Natuurlijk was het leuk dat er mensen op de tribune zaten en van een mooie wedstrijd konden genieten, maar ik was er ook altijd mee bezig wat ze dan van me vonden. Ik heb altijd gedacht: laat me lekker mijn ding doen, laat me met rust. Maar zo werkt het helaas niet. Het altijd maar moeten presteren heb ik heel pittig gevonden.”

De mentale druk werd Kiki geregeld te veel. “Tennis is een zware sport, je verliest iedere week. In mijn beste jaar heb ik vier toernooien gewonnen, maar de overige dertig weken verloor ik. Iedere week heb je te maken met teleurstellingen.” Remko de Rijke, niet alleen de echtgenoot van Kiki, maar ook haar voormalige fysieke trainer, luistert van een afstandje mee en beaamt: “Voor Kiki was die druk een lijdensweg.”

Kiki knikt: “Het was stressvol. Ik heb met grote oogkleppen op geleefd, had niet helemaal door wat er om mij heen gebeurde. Ik deed iets waar ik honderd procent voor ging, zocht altijd verbeterpunten en leefde op de automatische piloot. Dat veranderde door de coronapandemie, toen ik ineens vier maanden thuis kwam te zitten. Toen dacht ik pas: er is meer in het leven, ik hoef niet elke dag te trainen.

De laatste twee jaar heb ik een stuk meer genoten dan de jaren ervoor. Ik heb echt mijn weg moeten vinden in het tennis en pas de laatste twee jaar geleerd dat het heel hard werken was, maar dat het ook leuk kon zijn en ik ook ontspanning kon vinden op de tour. Maar die stress bleef, hoor. Dat die mentale druk nu is weggevallen, vind ik zo fijn.” In het laatste jaar van Kiki’s carrière stribbelde ook haar lichaam tegen. Een slepende achillespeesblessure eiste haar tol.

“Ik koos voor een operatie, wilde proberen terug te komen zonder pijn. Ik ben blij dat ik dat nog heb gedaan. De eerste periode ging het ook een stuk beter. Tot die pijn weer begon te sluimeren. Ik wilde niet ten koste van alles doorgaan, maar alleen als ik het idee had dat ik meer kon bereiken dan ik had gedaan. Maar ik wist dat ik minimaal een jaar nodig had om fysiek weer helemaal de oude worden, dat zag ik niet meer zitten.”

Na Roland Garros in 2021 besloot ze te stoppen, de Spelen in Tokio zou haar laatste toernooi zijn als proftennisser. “Vijf minuten na mijn verlies op Roland Garros zei ik: ik kap ermee. Natuurlijk had ik dat weleens eerder geroepen na een verliespartij, maar de volgende dag dacht ik er dan anders over. Toen bleef dat gevoel hangen. Remko en ik zijn er een paar dagen tussenuit gegaan. Ik heb een lijstje gemaakt met alle voors en tegens. Op het lijstje met argumenten om door te gaan, stonden maar twee dingen.

Ik had toch ergens nog de hoop dat ik nog beter zou kunnen, dat ik een Grand Slam-titel zou kunnen winnen. Maar als ik reëel ging kijken, wist ik: het is mooi geweest. Toen ik eenmaal had besloten te stoppen, was Remko nog blijer dan ik. Hij wilde absoluut niet dat ik zou stoppen voor hem, maar het was ook voor hem een opluchting. Hij reisde de laatste jaren altijd met me mee naar toernooien. Is inmiddels 35, en wilde ook graag kinderen.” Remko: “We hebben ver in het rood doorgezet. Het was genoeg. Maar dat antwoord moest van Kiki zelf komen.”

Tennisarm

Marit: “Ik vind die mentale druk juist mooi. Op grote evenementen als de Spelen krijg ik er zo’n adrenalinekick van. Dat is waar ik het voor doe, ik krijg er het gevoel van dat ik leef. Ik hou van dat gevoel van stress, ben er zelfs een beetje verslaafd aan. Daarom wil ik ook graag door. Ik geniet er ook nog heel erg van.”

Tekst gaat verder onder de foto

Marit won haar eerste van de tot nu toe vier wereldtitels in 2011. Een jaar later won ze zilver op de Spelen in Londen. Vier jaar later pakte ze in Rio olympisch goud. In Tokio, afgelopen zomer, voegde ze er olympisch brons aan toe. Kiki: “Ik heb altijd met heel veel bewondering naar jou en je prestaties gekeken. Hoewel ik je niet persoonlijk kende, hield ik je altijd in de gaten. In jouw sport ben je een van de grootste.”

Marit: “Voor 2012 had ik een heel extreme Engelse coach. Mark Littlejohn wilde dat ik presteerde zonder slaap, en had allerlei andere extreme trainingsmethoden. Het was te geforceerd. Hij zette me aan de kant omdat ik in 2012 op de Spelen geen goud, maar zilver had gewonnen. Uiteindelijk leerde ik onder een nieuwe coach: als ik happy ben met wat ik doe, dan komt het resultaat vanzelf.”

Ook in aanloop naar de Spelen in Tokio domineerde Marit haar klasse, ze werd onder meer wereldkampioen. “Ik was vier jaar lang superdominant. In 2020 was ik echt de allerbeste. Van het laatste coronajaar heb ik veel spijt. We hadden iedere keer te maken met wedstrijden die verschoven werden. Ik ben continu door blijven trainen, heb geen rust genomen en liep toen een armblessure op.”

Lachend: “Een tennisarm. En ik tennis niet eens! Ik ben er tweeënhalve maand mee bezig geweest. Op de Spelen had ik een goed niveau, maar ik miste wedstrijdritme.” Hoewel Marit de komende maanden voor heel andere uitdagingen staat, lonken de Spelen van Parijs. “Ik zie het krijgen van een kleine als een nieuwe, geweldige uitdaging voor persoonlijke groei. In 2012 moest ik groeien omdat mijn coach niet met me verder wilde. Ik moest van een afhankelijke atleet veranderen in een onafhankelijke. Straks gaat die kleine mij ongetwijfeld lessen leren, zal ik moeten leren meer te relativeren.”

“Kiki: ‘Ik hoorde geregeld geroezemoes: ‘Is dat Kiki Bertens? Die is wel flink dikker geworden, je kunt wel zien dat ze gestopt is.’ Ik dacht: ja hallo, ik ben zwanger!“

Alter ego

Terug naar het moment dat ze ontdekten dat ze in verwachting waren. “Wij zouden een weekendje naar Amsterdam gaan met mijn zusje en haar vriend,” zegt Kiki. “Die ochtend besefte ik ineens dat ik de week daarvoor al ongesteld had moeten worden. Ik vertelde het Remko, kocht een test en ja hoor. Mijn zusje en zwager dachten: we gaan gezellig met elkaar wijntjes drinken en vieren dat Kiki is gestopt met tennis. ’s Middags zei mijn zusje al: ‘Kom, we nemen er eentje.’ Dat ging de hele avond zo door. Remko zei op een gegeven moment: ‘Kappen nou, we zijn bezig met zwanger worden, als we voorbij de tien weken zijn, horen jullie het wel.’

Tekst gaat verder onder de foto

Na de eerste echo bij de verloskundige, toen ik tien weken zwanger was, hebben we het op de verjaardag van mijn zus aan de hele familie verteld. Remko was bang dat het tussendoor fout zou gaan. Ik heb het pas veel later op Instagram gepost. Dat vond ik best een ding. Het was dan niet meer mooi nieuws van ons samen, maar ook van de buitenwereld. Toen we op vakantie waren op Curaçao hoorde ik geregeld achter mij geroezemoes: ‘Is dat Kiki Bertens? Die is wel flink dikker geworden, je kunt wel zien dat ze gestopt is.’

Dat vond ik zo vervelend. Ik dacht: ja hallo, ik ben zwanger! Ik voelde me al ellendig, mijn lichaam was aan het veranderen en ik was zo ontzettend misselijk. Toen dacht ik: nu moet de buitenwereld het weten. De reacties waren heel leuk. Veel tennissters reageerden en feliciteerden me, via Instagram en WhatsApp. De laatste twee jaar hadden we zo’n leuke groep meiden op de Tour.

Natuurlijk ging het op de baan hard tegen hard, maar erbuiten was het gezellig en relaxed, met Ashleigh Barty, Julia Görges, de Belgische meiden en natuurlijk ook die uit Nederland. Ook mijn team wist hoe graag wij kinderen wilden. Mijn coach Elise Tamaëla wist al vrij snel dat ik zwanger was, wij zijn nog steeds heel close, maar ook mijn oude coach Raemon Sluiter reageerde heel leuk op het nieuws.”

Marit: “Ik heb mijn zus als eerste gebeld. Ik had een zwangerschapstest gedaan en zei tegen haar: volgens mij heb ik twee streepjes, maar de één is heel licht. Ze zei: ‘Nou gefeliciteerd, dan ben je zwanger.’ Daarna heb ik nog zes testen gekocht om te checken of het echt wel klopte.”

Kiki, lachend: “Herkenbaar. En iedere dag opnieuw een test doen, om te kijken of het nog steeds zo is.”

Marit: “Wij hebben het heel vroeg verteld aan familie en vrienden. Met mijn oma ging het heel slecht, die hebben we het ook meteen verteld. Ze leeft nu nog steeds. Iedere keer als ik haar bezoek, hang ik echofoto’s op in de hoop dat het helpt. Dat ze denkt: die kleine wil ik nog wel zien. Bij mij waren de reacties van buitenaf ook positief, maar ik denk ook dat mensen wel verrast waren. Ik kom harder over dan dat ik ben.

Ik heb altijd een beetje een alter ego gecreëerd: Marit de persoon en Marit de atleet. De atleet is koelbloedig en stoïcijns, heeft niet zoveel emoties. Maar voor familie en vrienden ben ik heel zorgzaam, heel anders. Zeker in de sportwereld denk ik dat sommigen wel dachten: hè, wilde Marit kinderen? Voor mijn directe omgeving was het niet zo schokkend.”

Tekst gaat verder onder de foto

Vakantiemodus

Als topsporters waren ze gewend om afgetraind te zijn en kenden ze ieder spiertje in hun lichaam. Dat lichaam is afgelopen maanden flink veranderd.

Kiki: “Remko zegt elke dag: ‘Wees een beetje trots op je lichaam.’ Ik vind dat nog lastig. Als ik nu in de spiegel kijk, denk ik: wat heb ik een plofkop gekregen. Mijn lichaam zou sowieso al veranderen na fulltime tennis, maar het contrast is nu helemaal groot. Ik ging van het ene naar het andere uiterste.”

Marit: “Toen ik erachter kwam dat ik zwanger was, voelde ik me in het begin juist heel vrouwelijk. Ik dacht: mijn lichaam doet het nog. Omdat ik daar aanvankelijk dus twijfels over had. Ik was daar heel dankbaar voor. Mijn fysieke trainer en de sportarts doen het heel goed. Zij hebben zich helemaal verdiept in wat ik wel en niet mag doen. Maar ik herken wat jij zegt, moet ook wennen aan mijn lichaam.

Mijn voeding is altijd zo afgestemd op mijn training. Nu train ik minder, maar weet ik niet precies wat ik moet eten. Ik moet ook aankomen, maar hoeveel? Het is confronterend om zwaarder te worden en mijn lichaam zo te zien veranderen.”

Marit: ‘Ik zei tegen m’n zus: volgens mij heb ik twee streepjes, maar de één is heel licht. Ze zei: ‘Gefeliciteerd, dan ben je zwanger.’ Daarna heb ik nog zes testen gekocht’

Van een druk en actief leven, naar een (tijdelijk) rustig bestaan. Van zowel Marit als Kiki is het leven drastisch veranderd.

Marit: “Ik leef nu een saai leven. Ik ben aan het werk, voor Sport NL Groen om de sport duurzamer te maken en voor Allianz, waar ik de lessen van de topsport probeer over te brengen op het bedrijfsleven. Het is leerzaam, maar ik mis mijn sport. Ik besef dat ik als zeilster echt een bevoorrecht leven heb.”

Kiki: “Voor mij ziet iedere dag er nu hetzelfde uit. Het voelt alsof ik nog een beetje in een vakantiemodus zit. Ik ben daardoor een stuk relaxter geworden. Naast de tennisbaan was ik sowieso altijd rustiger, omdat ik dan geen last had van stress, vlak voor en tijdens een wedstrijd was ik een totaal ander persoon dan erna. Remko zegt ook dat ik veel relaxter ben geworden, veel opener naar de buitenwereld en ik sta meer ontspannen in het leven.

De sport heeft me heel veel opgeleverd en als mens gemaakt tot wie ik ben. Daar ben ik blij mee en trots op. Maar het is ook heel lastig geweest. Eigenlijk heb ik trainingen en wedstrijden nooit als leuk ervaren. Ik kan nu pas zeggen dat ik tennis ook weleens leuk heb gevonden. Maar ik zit nog midden in dat proces.” Lachend: “Die zwangerschapshormonen helpen ook niet mee.”

Tekst gaat verder onder de foto

Marit: “Ik vind mezelf ook veranderd sinds ik zwanger ben. Ik wilde altijd heel erg geforceerd winnen. Nu voel ik me relaxter. Mijn carrière is al mooi. Ik doe het nu nog omdat ik het leuk vind, en het nog steeds een keer heel goed wil doen. Ik hoop dat de moeilijke dagen minder zwaar worden als die kleine er is. Dat ik makkelijker kan relativeren als ik haar koppie zie.”

Keizersnede

Kiki: “Ik vind het knap van jou dat jij straks weer in je boot stapt. Ik heb genoeg voorbeelden gezien van tennissters die moeder werden en weer terugkeerden aan de top. Ik heb daar veel respect voor. Voor mezelf heb ik het alleen niet zo bedacht. Ik heb het geluk dat ik op dit moment even niks moet, ik kan rust nemen. Maar ik wil in de toekomst niet alleen maar thuiszitten.

Tekst gaat verder onder de foto

Ik ga rustig nadenken over mijn ambities en hoe ik mijn leven wil invullen als die kleine er is. Hoe ik mezelf als moeder zie? Ik denk dat ik heel erg zorgzaam zal zijn, maar ik wil het denk ik ook heel goed proberen te doen, want ik ben perfectionistisch. Het wordt in ieder geval niet helemaal nieuw: in coronatijd, toen het kinderdagverblijf geregeld dicht was, was ik vaste oppas voor mijn neefje en nichtjes.”

Marit: “Ik hoop dat ik die kleine net zo’n leven kan geven als mijn ouders mij hebben gegeven. Wij werden altijd positief gestimuleerd, alles kon, alles mocht. Diederick en ik hebben een gastouder gevonden die ons gaat helpen. Zij is bereid om mee te reizen met mij en de kleine. En mijn ouders zijn met vervroegd pensioen gegaan, dus ik riep al: ik weet wel wat leuks voor jullie de komende twee jaar.

Ze willen ons ook helpen. Hopelijk vind ik nog een prive-hoofdsponsor die me financieel wil ondersteunen, anders zal ik een lening af moeten sluiten om het allemaal te bekostigen. Mijn geluk is dat de Spelen in Parijs gehouden worden, het olympisch zeiltoernooi zal in Marseille plaatsvinden. Dat is niet aan de andere kant van de wereld. Bovendien worden de olympische kwalificatie en het WK in Scheveningen gehouden.

‘Marit: ‘Mijn ouders zijn met vervroegd pensioen gegaan, dus ik riep al: ik weet wel wat leuks voor jullie de komende twee jaar‘

Ik zal dus veel op en neer reizen tussen Marseille en Scheveningen. Dat is te overzien. Komende zomer zal ik al naar Marseille gaan. Ik weet niet of ik dan zelf al in mijn boot kan zitten, of in de rubberboot, dat hangt van de bevalling af. Het is belangrijk om alvast de baai te leren kennen. De verloskundige vroeg aan mij: ‘Hoe wil je bevallen?’ Mijn vraag terug was: wat is de beste manier om zo snel mogelijk terug te keren? In het zeilen gebruik ik het meest mijn buikspieren, dus een keizersnede, waarbij je buikspieren helemaal worden doorgesneden, zou funest zijn. Mijn fysieke trainer heeft er al allemaal experts bij gehaald om erachter te komen hoe ik het best kan bevallen.”

Lachend: “Het gaat lekker obsessief, wat dat betreft is er nog niet veel veranderd. Het ideale scenario weten we, maar als het anders loopt, dan is het zo. Een bevalling kun je niet plannen. En één ding is zeker: Parijs worden mijn laatste Spelen, daarna wil ik meer in dienst staan van ons gezin.”

Tekst gaat verder onder de foto

Kiki: “Ik ben benaderd om in oktober in Luxemburg een invitatietoernooi te spelen en heb al toegezegd, hoewel ik altijd heb geroepen: no way, ik raak nooit meer een tennisracket aan. Ik zie het nu als een doel om weer fit te worden na mijn bevalling. Zo’n toernooi is een goede stok achter de deur. Er doen allemaal leuke speelsters mee: Kim Clijsters, Julia Görges, Ana Ivanovic, veel meiden die gestopt zijn. In oktober ga ik dus weer de tennisbaan op, maar niet voor lang, hoor.” Of Nederland in de toekomst een nieuwe Marit en een mannelijke Kiki kan verwachten?

Marit: “Ik hoop niet dat ik zo’n hooliganmoeder word die haar kind te veel pusht. Ze mag doen wat ze wil, als ze ooit maar bewust gaat nadenken over wat ze wil.”

Kiki: “Ik gun ons zoontje alles. Als hij wil tennissen, dan mag dat. Maar ik ben de laatste die hem een tennisracket in zijn handen drukt.

Helden Magazine 61

Het van Kiki Bertens en Marit Bouwmeester komt voort uit Helden Magazine 61. In deze editie wordt er stil gestaan bij Johan Cruijff. Cruijff zou op 25 april 75 zijn geworden. Barbara en Frits Barend reisden naar Barcelona voor een bijzonder gesprek met Jordi Cruijff over zijn vader.

In Helden Magazine 61 lees je een uitgebreid interview met Justin Bijlow en zijn vriendin, zij verwachten in juni hun eerste kindje. Het gaat de keeper van Feyenoord en Oranje voor de wind. Daarnaast is Jurriën Timber onomstreden in de verdediging bij Ajax en Oranje. Een gesprek over zijn moeder, tweelingbroer Quinten, Curaçao en Louis van Gaal.