Ryan Gravenberch: ‘Nieuwe ronde, nieuwe kansen’

Twaalf jaar lang speelde Ryan Gravenberch (21) in een Ajax-shirt. Hij groeide in Amsterdam uit tot een ster en werd als basisspeler tweemaal landskampioen. Vol goede moed vertrok hij vorige zomer naar Bayern München. Het werd een jaar met hoge pieken, diepe dalen, en vol levenslessen. In aanloop naar het nieuwe seizoen legden wij de middenvelder vijf stellingen voor.

Bij Bayern München ben ik gelukkig
“Niet helemaal. Maar ik ben ook niet ongelukkig in München, hoor. Als ik mezelf een cijfer moet geven? Dan toch wel een 7,5,” zegt Ryan Gravenberch lachend. “Ik kijk met mixed feelings terug op vorig seizoen. Ik hoopte dat ik meer zou spelen dan ik heb gedaan.”

Vanaf zijn achtste speelde Ryan bij Ajax. Op zestienjarige leeftijd debuteerde hij in het eerste elftal. Onder succescoach Erik ten Hag groeide hij uit tot een vaste waarde op het middenveld. Driemaal won hij de landstitel, in zijn laatste twee seizoenen als basisspeler. In 2022 beschikte Ryan nog over een eenjarig contract. Hét moment om te vertrekken, toch? “Bayern München kwam op mijn pad. Een topclub in het buitenland, iets waar ik als jongetje van droomde. Ik wist heus wel dat ik niet meteen basisspeler zou zijn, maar ik had wel verwacht dat ik meer kansen zou krijgen dan ik heb gehad. Dat is ook wat we hadden afgesproken. Ik had een heel goede voorbereiding gedraaid en vond dat ik het ook wel had verdiend om meer te spelen.”

Voormalig trainer Julian Nagelsmann haalde hem naar Bayern München, voor ruim achttien miljoen euro, maar stond als coach vanaf het nieuwe seizoen meteen onder druk bij Der Rekordmeister. ‘Alleen’ landskampioen worden was niet genoeg, er moest gepresteerd worden in de Champions League. Nagelsmann hield daarom vast aan zekerheid en gaf Ryan, als nieuwe speler, weinig kans. “Ik heb de coach er niet echt over gesproken, liet het een beetje gaan, was toch die nieuwe, jonge jongen. Op de trainingen heb ik keihard gewerkt en geprobeerd mezelf te laten zien.”

Mentaal had Ryan het moeilijk, vooral voor de winterstop. “Er was een periode dat ik drie wedstrijden achter elkaar negentig minuten op de bank zat. Nou, dan is het wel zwaar, hoor. Ik werd best wel gek in mijn hoofd en had geluk dat mijn ouders bij mij woonden, zij zijn heel bewust met mij meegegaan. Ik weet niet wat er was gebeurd als ik daar in mijn eentje had gezeten.”

Ook had hij steun aan zijn oud-ploeggenoten bij Ajax Noussair Mazraoui en Matthijs de Ligt, die tegelijkertijd aankwamen in München, en Daley Blind, die in de winterstop overstapte naar Bayern. “Het was heel fijn dat zij er ook waren. De hele voorbereiding deed ik samen met Nous. Het was anders geweest als hij er niet zou zijn geweest. Voor Matthijs was het anders, hij was basisspeler. Daley, Nous en ik zaten wat moeilijker. We trainden goed, maar konden niet zoveel. Dat was frustrerend. Want je wil zo graag.”

Vanaf de winterstop bleven de resultaten uit. Bayern haalde weliswaar de kwartfinales van de Champions League na winst op Paris Saint-Germain, maar de ploeg had ook al tien punten gemorst in de competitie. In maart werd Nagelsmann ontslagen en opgevolgd door de Duitser Thomas Tuchel. “Het gekke is: de coach die mij heeft gehaald, heeft mij niet veel laten spelen. Maar de coach die vervolgens werd aangesteld heeft mij wél laten spelen. De trainerswissel pakte dus goed uit voor Ryan: “In de laatste twee maanden heb ik meer minuten gemaakt dan de hele periode ervoor. Voor de winterstop was het af en toe echt wel lastig, en werd ik soms gewoon even gek. Maar ik ben er toch weer uitgekomen, daar ben ik trots op.”

Na een bizarre ontknoping op de laatste speeldag werd Bayern München voor de elfde keer oprij kampioen. Om kampioen te
worden moest de ploeg zelf winnen van FC Köln en concurrent Borussia Dortmund punten verspelen. Dortmund speelde in eigen huis met 2-2 gelijk tegen Mainz. In Keulen scoorde het Duitse supertalent Jamal Musiala de winnende 1-2 voor Bayern. Ryan stond die wedstrijd in de basis. “Het was natuurlijk fantastisch om op zo’n manier alsnog kampioen te worden. Ik was er blij mee, maar ik moet eerlijk zijn: mijn aandeel in de titelrace was klein.

Ik ben dan wel kampioen geworden, maar ik voel me misschien niet helemaal zo. Ik had een heel ander gevoel toen ik met Ajax kampioen werd.” Desondanks is het een verstandige overstap geweest, vindt Ryan: “Ik heb niet veel gespeeld, en op deze leeftijd hoor ik veel te spelen. Maar ik heb ook een heleboel andere dingen geleerd. Ik kwam van Ajax, waar ik alles speelde, ineens in München terecht. Op mentaal gebied ben ik zoveel sterker geworden. Nu weet ik: tegenslag hoort er nou eenmaal bij. Het loopt niet altijd zoals je graag wil.”

‘Het duurt lang voordat je mij echt boos hebt. En als ik dat ben, ben ik ook echt heel kwaad en schreeuw ik wel even. Dat is echt weleens gebeurd dit jaar’

In het tv-programma Rondo op Ziggo Sport sprak Marco van Basten zich uit over transfers van jonge spelers naar het buitenland. Hij adviseerde Ajax-verdediger Jurriën Timber, een goede vriend van Ryan: ‘Je moet er zeker van zijn dat je daar geen reservespeler wordt. De kleedkamer van elke club in het buitenland kijkt naar jou op een manier van: laat het maar eens zien dan. Als jouw medespelers niet voelen dat ze met jou beter worden, dan zijn zij allemaal tegen jou. Jij bent uiteindelijk de ‘indringer’.’

Ryan: “Daar heeft Van Basten wel gelijk in. Bij Ajax was ik een vaste basisspeler. Hier kwam ik tussen de wereldtop te zitten. Ik moest me opnieuw bewijzen in de kleedkamer. Ondanks mijn goede voorbereiding vorig jaar, waarin ik mezelf had bewezen, liep het anders. Dat hoort nou eenmaal bij de voetbalwereld. Er is hiërarchie. Dat moet je accepteren. We zijn nu weer een jaar verder, een nieuw seizoen gestart. Ik heb afscheid genomen van vorig jaar, wat geweest is, is geweest. Nieuwe ronde, nieuwe kansen.”

Hoe Ryan naar andere jongens kijkt die de sterren van de hemel spelen bij hun Nederlandse club en vervolgens op de bank terechtkomen in het buitenland? “Uiteindelijk denk ik dat al die jongens er beter uitkomen. Het is ook nodig om tegenslag te krijgen. Tegenslagen maken je beter.”

Duitsland is als voetballand niet te vergelijken met Nederland

“De Bundesliga is een stuk verder dan de eredivisie, het spel is fysieker en alles gaat sneller. Het is hier ook best wel hiërarchisch. Als jonge jongen voel je je best nederig. Je komt bij een ploeg met veel ervaren spelers, die krijgen de voorkeur. Ik voelde me weer het kleine jongetje. Dat is ook logisch.” Ook de club is anders dan Ajax. “Bayern München is nog groter en professioneler, dat zie je ook aan de fans. Er zijn zo ontzettend veel Bayern-fans. Waar je ook komt, word je herkend. Zelfs bij een op papier mindere uitwedstrijd komen ze met z’n allen.”

Ryan vertelt hoe zijn leven er in Duitsland uitzag vorig jaar: “In München is niet heel veel te doen, vind ik, dus meestal was ik na de training een beetje aan het chillen thuis. Soms gingen we uit eten. Ik ging veel met Nous en Daley om, maar was ook veel thuis bij mijn ouders. Thuis kon ik relaxen of met de boys online gamen op de PlayStation. Gamen is voor mij ontspanning. ’s Avonds zorgde mijn moeder dat er lekker eten op tafel stond.”

Die ‘boys’ zijn oud Ajax-ploeggenoten Jurriën Timber en Devyne Rensch, en voormalig AZ-speler Myron Boadu, die nu uitkomt voor AS Monaco. Met Timber en Rensch sprak hij ook geregeld over het teleurstellende seizoen bij Ajax. Erik ten Hag, die vorige zomer naar Manchester United vertrok, werd opgevolgd door Alfred Schreuder. Vanwege tegenvallende resultaten werd hij in januari ontslagen en opgevolgd door John Heitinga, inmiddels vervangen door Maurice Steijn. Ajax sloot het seizoen af met een teleurstellende derde plek.

Tekst gaat verder onder de foto

“Ik vond het vervelend voor ze, gunde het ze niet, ik wilde ook gewoon dat Ajax weer kampioen zou worden. We spraken er veel over. Jurriën en Devyne vertelden hoe zij erin stonden en ik vertelde over mijn situatie hier. Dat waren niet altijd de vrolijkste gesprekken. Het is lastig om uit zo’n mindere fase te komen. Ik heb ze aangemoedigd, ben ze blijven steunen en denk dat ze dat wel waardeerden.”

Zonder mijn familie was ik nu geen profvoetballer geweest

“Ik wilde altijd al profvoetballer worden, maar zonder mijn familie had ik het niet zo ver geschopt. Vanaf mijn vierde hebben mijn ouders me elke dag overal naartoe gebracht. Het is ook heel bijzonder dat mijn ouders speciaal voor mij naar München verhuisden. Mijn vader en moeder zijn nog steeds gelukkig samen, we vormen een liefdevol gezin.”

Op IJburg in Amsterdam draaide het bij het gezin Gravenberch, bestaande uit vader Ryan senior, moeder Aretha en de broers Danzell, Elgin en Ryan, om voetbal. “Zelfs mijn moeder heeft nog gevoetbald, zij speelde bij een club in Amsterdam-Noord, waarvan ik de naam niet meer weet. Mijn vader voetbalde ook. Ik was altijd aan het voetballen op straat; met mijn vrienden op een pleintje, of met mijn broer.”

Hij doelt op de acht jaar oudere Danzell, die in de jeugdopleiding bij Ajax speelde, vervolgens bij clubs als NEC, FC Dordrecht, Sparta, het Belgische KSV Roeselare en De Graafschap. Nu komt hij uit voor Karmiotissa FC op Cyprus. De vijf jaar oudere Elgin speelde bij amateurclub Zeeburgia, maar stopte na een paar jaar. Hij werkt nu in de naschoolse kinderopvang in Amsterdam. “Elgin vond ook andere dingen dan voetbal leuk. Op voetbalgebied keek ik voornamelijk naar Danzell.”Ryan begon bij Zeeburgia, maar werd al gauw opgepikt door Ajax. “Toen ik nog in de F’jes speelde, zat Danzell al in de A1 van Ajax. Ik keek enorm tegen hem op en wilde bereiken wat hij bereikte.”

Of zijn oudere broers Ryan zagen als het verwende jongste broertje of als het grote voetbaltalent? Lachend: “Ik denk toch wel het voetbaltalent. Ik was misschien wel het lievelingetje, maar ze zagen me volgens mij niet als het vervelende jonge broertje. Ik heb heel veel contact met hen, we hebben samen een appgroepje. Ze bellen of appen me altijd na een wedstrijd. Als mijn broers vrij zijn, komen ze naar München. En als er een Champions League-match is of een mooie wedstrijd in de Bundesliga, komen ze ook. Ik hoop ook binnenkort Danzell op te kunnen zoeken op Cyprus.”

Het EK spelen met Jong Oranje was leuk, maar ik had liever met het Nederlands elftal de Final Four van de Nations League gespeeld

“Het is niet dat ik me met pijn in mijn hart deze zomer bij Jong Oranje meldde, maar ik had natuurlijk liever bij het Nederlands elftal gezeten.” Dat hij niet door bondscoach Ronald Koeman werd opgeroepen voor de Final Four van de Nations League heeft Ryan te wijten aan zijn overstap naar Bayern, beaamt hij. “Ik heb te weinig speelminuten gemaakt om geselecteerd te worden. En uiteindelijk was een EK spelen met Jong Oranje ook heel goed voor me. Ik kon weer speelminuten maken.”

Koeman belde Ryan op voordat hij de selectie bekendmaakte. “Hij heeft me uitgelegd waarom hij mij niet had geselecteerd. Ik snapte zijn uitleg.” Onder Koemans voorgangers Frank de Boer en Louis van Gaal speelde Ryan wel in het shirt van het ‘grote Oranje’. In maart 2021 maakte Ryan zijn debuut tegen Turkije onder De Boer. Hij viel in de 82ste minuut in voor Daley Blind. Ook mocht hij mee naar het EK in 2021, viel in in de tweede poulewedstrijd tegen Oostenrijk en startte in de basis in de derde poulewedstrijd tegen Noord- Macedonië. Inmiddels heeft Ryan elf interlands achter zijn naam staan. In oktober vorig jaar werd Ryan door bondscoach Louis van Gaal nog opgenomen in de voorselectie voor het WK in Qatar, maar hij viel op het laatste moment af.

Koeman passeerde deze zomer niet alleen Ryan, maar ook Bayer Leverkusen-verdediger en WK-ganger Jeremie Frimpong. Hij werd ook geselecteerd voor Jong Oranje, maar bedankte. Ryan: “Ik heb niet getwijfeld om me af te melden. Toen ik hoorde dat ik niet bij het grote Oranje zat, was ik teleurgesteld, maar uiteindelijk heb ik die knop snel omgezet, hoor. Ik moet toch verder.”

Ik ben pas 21, mijn beste jaren liggen nog voor me

“Dat hoop ik wel. Ik hoop dit jaar weer veel te kun- nen spelen en te laten zien wie de echte echte Ryan is. Ik heb er zin en voel me strijdvaardig.” Hij is gebrand om te slagen bij Bayern München. “Ik wil liever niet weer zo’n jaar zoals ik nu heb gehad. Ik ga voor mijn kansen hier. En als ik die niet krijg, dan zien we weer verder. Dan moet ik misschien andere keuzes gaan maken, maar zover is het nog lang niet.”

Zijn contract loopt door tot de zomer van 2027. “Bayern is nog steeds een van mijn droomclubs. Als je in de basis speelt, zoals Matthijs de Ligt, dan kun je hier jaren gelukkig zijn.” Een meerjarenplan heeft Ryan nog niet, zegt hij. Alhoewel… “Ik bekijk het van jaar tot jaar. Nu is mijn doel: spelen en de Ryan laten zien die ik ben. Over vijf jaar speel ik dan hopelijk in de basis bij Bayern of een andere club, heb ik een paar prijzen gewonnen en zit ik weer vast bij het Nederlands elftal.”

Helden Magazine editie 68

Het verhaal van Ryan Gravenberch komt voort uit Helden Magazine nummer 68. Max Verstappen kleurt de wereld oranje. Max Verstappen is hard op weg om voor het derde jaar op rij de wereldtitel Formule 1 te pakken. In aanloop naar de Grand Prix van Zandvoort, die hij afgelopen twee jaar won, siert hij de cover van Helden. We volgden de coureur vanuit de paddock en zagen hoe moeilijk het is voor ploeggenoot Sergio Perez om staande te blijven in zijn schaduw.

In de 68ste editie van Helden ook volop aandacht voor het nieuwe voetbalseizoen. Een gesprek met Mats Wieffer, dé ontdekking van vorig seizoen, over zijn doorbraak bij Feyenoord en Oranje. Maurice Steijn werd tot veler verrassing de nieuwe trainer van Ajax. Een groot interview met de man die na een teleurstellend seizoen voor nieuwe successen moet zorgen. Luuk de Jong is spits en aanvoerder van PSV, hij vertelt over bondscoach Ronald Koeman, oud-trainer Ruud van Nistelrooij, nieuwe trainer Peter Bosz, oud-ploeggenoot Xavi Simons en nieuwe teamgenoot Noa Lang.