De beste atleten ter wereld, 10 miljoen dollar aan prijzengeld en drie avonden vol finales. In Boedapest wordt dit weekend de eerste editie van het World Athletics Ultimate Championship gehouden. Maar wat is dit nieuwe toernooi eigenlijk? Waarom is het in het leven geroepen en waarom zijn niet alle atletieksterren welkom?
Wie gisteravond, vanavond of morgenavond de atletiek aanzet, ziet iets wat nog niet eerder op deze manier is vertoond. Geen negen dagen met tientallen onderdelen en duizenden atleten, zoals tijdens een WK, maar drie compacte avonden waarin de absolute wereldtop het rechtstreeks tegen elkaar opneemt.
Het World Athletics Ultimate Championship is een nieuw tweejaarlijks evenement van de internationale atletiekfederatie World Athletics. De eerste editie vindt van 11 tot en met 13 september plaats in Boedapest. In totaal doen 381 atleten uit 65 landen mee. Er staan 28 onderdelen op het programma en de prijzenpot bedraagt maar liefst 10 miljoen dollar. De winnaar van ieder individueel onderdeel ontvangt 150.000 dollar. Maar waarom was er eigenlijk behoefte aan nóg een groot atletiektoernooi?
Geen vervanger van het WK
Het Ultimate Championship is nadrukkelijk niet het nieuwe WK. Het wereldkampioenschap blijft het belangrijkste mondiale kampioenschap van de atletiek, naast de Olympische Spelen. Het WK wordt om de twee jaar gehouden, in de oneven jaren. Het Ultimate Championship moet juist de lege jaren opvullen waarin er geen WK of Olympische Spelen zijn.
World Athletics ziet het nieuwe toernooi als een soort seizoensfinale. In plaats van een groot kampioenschap waaraan vrijwel alle disciplines en veel meer atleten deelnemen, komen in Boedapest alleen de allerbeste atleten samen.
De kwalificatie is dan ook anders dan bij een WK. Olympisch kampioenen, wereldkampioenen, winnaars van de Diamond League en hooggeplaatste atleten op de wereldranglijst konden een uitnodiging krijgen. Er is dus geen traditionele kwalificatie-eis waarbij iedereen via een limiet of nationaal kwalificatietoernooi zijn plek moet afdwingen.
Het idee van World Athletics-president Sebastian Coe is duidelijk: minder onderdelen, minder dagen, meer sterren en meer spektakel.
Van negen dagen naar drie avonden
Het verschil met een WK zit vooral in de omvang. Tijdens het WK atletiek komen ongeveer 2.000 atleten in actie en zijn er tientallen onderdelen verspreid over negen dagen. Het Ultimate Championship telt slechts 28 onderdelen en duurt drie avonden van ongeveer drie uur.
Er zijn bovendien nauwelijks voorrondes. Op de sprint- en hordennummers tot en met de 800 meter zijn er halve finales en finales. De 1500 en 5000 meter zijn rechtstreekse finales. Ook alle technische onderdelen worden direct als finale afgewerkt.
Dat betekent dat een atleet zich niet eerst meerdere dagen door series en halve finales hoeft te werken. Eén slechte wedstrijd en je bent weg. Het hoort bij het idee van World Athletics om het evenement spannender en overzichtelijker te maken voor een groot televisiepubliek. En daar hoort een flinke financiële prikkel bij.
150.000 dollar voor de winnaar
De winnaar van een individueel onderdeel ontvangt 150.000 dollar. De nummer twee krijgt 75.000 dollar, de nummer drie 40.000 en zelfs de nummer acht ontvangt nog 10.000 dollar. Iedere deelnemer verdient bovendien prijzengeld. Het is daarmee financieel een van de meest lucratieve wedstrijden uit de atletiekgeschiedenis. En ook daarin zit een belangrijk verschil met het traditionele WK: er zijn in Boedapest geen medailles te verdienen.
World Athletics heeft bewust gekozen voor een andere vorm van beloning. De winnaar krijgt een speciale trofee en iedere deelnemer ontvangt een gepersonaliseerde armband. Het idee daarachter: er is maar één Ultimate Champion.
De grootste sterren
Wie het Ultimate Championship interessant maakt, is natuurlijk de enorme hoeveelheid wereldtoppers die tegelijkertijd aan de start staat. Een van de grootste blikvangers is Armand ‘Mondo’ Duplantis. De Zweedse polsstokhoogspringer is olympisch en wereldkampioen en heeft dit jaar zijn eigen wereldrecord opnieuw verbeterd, tot 6,31 meter. In Boedapest krijgt hij onder anderen concurrentie van de Griek Emmanouil Karalis.
Bij de vrouwen is de 800 meter een van de absolute blikvangers. Olympisch kampioene Keely Hodgkinson neemt het op tegen onder anderen de Zwitserse Audrey Werro en Femke Broeders-Bol. Werro loopt dit seizoen bovendien een indrukwekkende 1.53,70, de derde snelste tijd ooit.
De 100 meterfinales van de mannen en vrouwen staan dus zaterdagavond op het programma.
Maar niet iedereen is blij
De keuze voor slechts 28 onderdelen heeft voor behoorlijk wat kritiek gezorgd. Kogelstoten en discuswerpen ontbreken bijvoorbeeld volledig. Ook het kogelslingeren voor vrouwen, het hink-stap-springen voor mannen, de steeplechase en de 10.000 meter zijn geschrapt.
Nederlandse discuswerpster Jorinde van Klinken uitte eerder al haar frustratie over de manier waarop World Athletics volgens haar met de werpnummers omgaat. In Helden 81 zei ze: “Alles is gericht op hardlopen of polsstokhoogspringer Armand Duplantis.”
En vervolgens over het nieuwe Ultimate Championship: “Wij worden keihard buitengesloten, terwijl atleten die al tonnen of zelfs miljoenen binnenhalen dankzij startgelden en sponsors nog extra hun portemonnees kunnen spekken. Dat is niet eerlijk.”
Van Klinken werd in 2025 de eerste Nederlandse vrouw ooit die WK-zilver won in het discuswerpen. Ze staat momenteel tweede op de wereldranglijst en wierp dit jaar een Nederlands record van 70,99 meter. Toch staat haar onderdeel niet op het programma in Boedapest.
Het kip-en-eiprobleem van de atletiek
World Athletics zegt dat de keuze voor de onderdelen mede gebaseerd is op kijkcijfers en publieksinteresse. Snellere onderdelen en disciplines die volgens de federatie beter werken voor televisie kregen daardoor de voorkeur. Maar daar zit volgens de critici een kip-en-eiprobleem.
Als een discusfinale minder vaak prominent wordt uitgezonden, minder wordt gepromoot en minder sterren een groot podium krijgen, is het dan eerlijk om vervolgens te concluderen dat het publiek niet geïnteresseerd is in discuswerpen?
