Op 11 augustus 2005, vandaag 21 jaar geleden, schreef Rens Blom geschiedenis door in Helsinki wereldkampioen polsstokhoogspringen te worden. Zijn sprong van 5,80 meter was de eerste gouden WK-medaille van een Nederlandse man in de atletiek. Terwijl de Nederlandse ploeg momenteel in Birmingham strijdt om Europese medailles, blikt Helden terug op de weg naar Bloms wereldtitel en op wat er daarna gebeurde.
De Nederlandse atletiek is de afgelopen jaren uitgegroeid tot een vaste waarde op internationale kampioenschappen. Met atleten als Femke Bol, Sifan Hassan, Jessica Schilder en Jorinde van Klinken is Nederland inmiddels gewend geraakt aan medailles op Europese en wereldkampioenschappen. Dat was 21 jaar geleden nog anders. Toen was een Nederlandse gouden medaille op het hoogste niveau in de atletiek iets waar lang op was gewacht.
Rens Blom bracht daar op 11 augustus 2005 verandering in. In het Olympisch Stadion van Helsinki werd de Limburger wereldkampioen polsstokhoogspringen met een sprong van 5,80 meter. Hij versloeg de Amerikaan Brad Walker, die op 5,75 meter bleef steken, en schreef daarmee geschiedenis als de eerste Nederlandse man die goud won op een WK of Olympische Spelen in de atletiek.
Dat die titel juist in Helsinki tot stand kwam, was bijzonder. Een jaar eerder had Blom op de Olympische Spelen van Athene een teleurstellende negende plaats behaald. De uitslag kwam hard aan en hij nam na de Spelen drie maanden afstand van de atletiek. Hij trainde niet en vroeg zich serieus af of hij nog verder wilde.
Uiteindelijk besloot hij toch door te gaan. De teleurstelling in Athene had hem volgens zijn latere terugblik ook iets geleerd. Voor Helsinki wilde hij er in ieder geval alles aan hebben gedaan om klaar te zijn voor de wedstrijd. ‘Ik beloofde mezelf dat ik er die dag zou staan’, vertelde hij later.
Een andere route naar de wereldtop
Blom was in 2005 geen onbekende in de internationale atletiek. Hij had al twee Olympische Spelen meegemaakt, won eerder een bronzen medaille op het EK indoor en een bronzen medaille op het WK indoor en behoorde al jaren tot de beste polsstokhoogspringers van Europa.
Zijn ontwikkeling had bovendien voor een belangrijk deel buiten Nederland plaatsgevonden. Blom groeide op in Sittard en verhuisde als jonge atleet naar Duitsland om daar betere trainingsmogelijkheden te vinden. In Nederland waren de faciliteiten voor polsstokhoogspringers beperkt, terwijl hij in Duitsland met andere springers en onder betere omstandigheden kon trainen.
Die beslissing betekende dat hij zijn vertrouwde omgeving achter zich moest laten. In een interview met de Atletiekunie keek hij daar jaren later nuchter op terug. ‘Zelf was ik bijvoorbeeld nooit wereldkampioen geworden als ik niet in Duitsland was gaan trainen’, zei hij.
De omstandigheden in Helsinki
De finale van het WK in Helsinki verliep ondertussen allesbehalve vlekkeloos. De springers kregen te maken met regen en stevige wind, waardoor de omstandigheden gedurende de wedstrijd steeds lastiger werden.
Blom begon op 5,50 meter met twee pogingen en had ook op 5,65 meter een extra poging nodig. Bij zijn tweede poging op die hoogte raakte hij de lat hard, maar tot zijn opluchting bleef die liggen.
Op 5,75 meter moest hij geduld hebben. Blom had twee pogingen nodig om de hoogte te bedwingen, terwijl Walker hetzelfde deed. De twee stonden daarmee gelijk.
De lat ging vervolgens naar 5,80 meter. Blom slaagde bij zijn eerste poging. Walker kwam niet over de hoogte heen en schoof zijn volgende poging door naar 5,85 meter. Ook daar slaagde hij niet in, waardoor Blom zich wereldkampioen mocht noemen. ‘Voor ongeveer een halve minuut was alles voor mij stil’, vertelde Blom later over het moment waarop hij besefte wat hij had bereikt.
Van onbekende polsstokhoogspringer naar wereldkampioen
De wereldtitel veranderde zijn leven behoorlijk. Blom was in één avond niet langer alleen de Nederlandse polsstokhoogspringer die af en toe op een internationaal podium verscheen, maar ineens een wereldkampioen die door een veel groter publiek werd herkend.
Dat was niet iets waar hij zich bijzonder goed op had voorbereid. In een interview met de Atletiekunie vertelde hij dat hij na zijn wereldtitel regelmatig probeerde de aandacht te vermijden. Televisieoptredens wees hij af en ook met de media-aandacht had hij aanvankelijk moeite. Hij wilde vooral verder met zijn leven en zijn sport.
‘Ik dacht altijd dat het alleen om de prestaties gaat, maar het gaat in de publiciteit ook om de persoon’, vertelde hij. Een veelzeggend detail is dat Blom jaren later een dvd bekeek met beelden van zijn terugkeer in Nederland. De belangstelling op Schiphol was enorm, maar zelf kon hij zich daar nauwelijks meer iets van herinneren. De gebeurtenissen waren destijds zo snel op hem afgekomen dat hij er pas veel later met meer afstand naar kon kijken.
De druk van de wereldtitel
Ook binnen zijn sport veranderde er na Helsinki het nodige. Blom kampte met verschillende fysieke problemen en wist dat zijn lichaam eigenlijk behoefte had aan rust. Toch voelde het voor hem moeilijk om gas terug te nemen. Als wereldkampioen werd er immers ook van hem verwacht dat hij bleef presteren.
‘Ik had na Helsinki het gevoel dat ik dat niet kon maken, omdat iedereen van de wereldkampioen verwacht dat-ie er staat’ Hij bleef daardoor langer doorgaan dan verstandig was. Blessures volgden en uiteindelijk moest hij meerdere operaties ondergaan.
Een poging om zich alsnog te plaatsen voor de Olympische Spelen van 2008 leverde niets op en in datzelfde jaar besloot Blom zijn carrière te beëindigen. ‘Achteraf ben je wijs. Op het moment zelf was ik stom.’
