Dit WK speelt Frankrijk opnieuw zijn eerste poulewedstrijd tegen Senegal. Net als 24 jaar geleden. In 2002 zorgde Senegal voor een superstunt door met 1-0 te winnen. Dankzij een doelpunt van Papa Bouba Diop, de man die zes jaar geleden overleed op zijn 42ste.
“Bij welke landen zit Nederland in de poule?” vroeg de receptionist van het hotelletje in de Parijse wijk Bois de Boulogne. Om er daarna met een satanische lach aan toe te voegen. “O, helemaal vergeten, Nederland doet natuurlijk niet mee aan het WK.”
Het was mei 2002 en met Louis van Gaal als bondscoach was het Nederlands elftal er niet in geslaagd om zich te kwalificeren voor het WK in Zuid-Korea en Japan. Mede door de 1-0 nederlaag tegen tien Ieren in Dublin en een tegen de Portugezen weggegeven 2-0 voorsprong in Porto. Voor tijdschrift Sportweek was ik in Parijs om de Nederlandse tennissers op Roland Garros te volgen. Je moet wat in de wat Oranje betreft voetballoze zomer.
Elke ochtend voor ik naar het nabijgelegen tennispark liep, waren er wat steken onder water van de Franse receptionist. “Vervelend dat Nederland niet meedoet aan het WK. Maar dan hebben jullie wel een hele zomer de tijd om op penalty’s te oefenen.” Weer die irritante lach. Hij doelde natuurlijk op de uitschakeling na strafschoppen op het EK van 1996 in Engeland tegen Frankrijk, het WK van 1998 in Frankrijk tegen Brazilië en het EK van 2000 in eigen land tegen Italië. Wrijf het er maar in.
Frankrijk had in 1998 de wereldtitel en in 2000 de Europese titel gepakt. Op 31 mei 2002 speelde het de openingswedstrijd tegen WK-debutant Senegal. Voor de Franse sterrenploeg met onder andere Zinedine Zidane, Thierry Henry, Marcel Desailly, David Trezeguet en Patrick Vieira moest dat een abc’tje zijn. “Vandaag begint het WK, hè. Ik ga denk ik pas vanaf de kwartfinale kijken, dan wordt het voor ons pas interessant. Veel plezier met de Nederlandse tennissers,” riep de receptionist me na nadat ik de sleutel van mijn hotelkamer inleverde.
Het was middag in Parijs toen in Seoel het WK werd afgetrapt door de regerend wereldkampioen. In de persruimte van Roland Garros was een van de vele tv’s afgestemd op de openingswedstrijd, maar niemand keek er eigenlijk echt naar.
In de Franse pers was Senegal laatdunkend bestempeld als een ‘Frans invallersteam’. Het Afrikaanse land was immers een voormalige kolonie van Frankrijk en veel van de Senegalese spelers speelden in de Franse competitie, voor clubs als Lens, Sedan, Auxerre en Strasbourg. Lang niet allemaal waren ze op het Franse hoogste en een na hoogste niveau verzekerd van een basisplaats. De coach was de Fransman Bruno Metsu, ook al geen hoogvlieger. Hij had een paar Franse ploegen getraind zonder veel succes en was voor Senegal bondscoach van Guinee geweest. Ook zonder Zidane, die de eerste wedstrijd van het WK moest missen met een blessure, was er niets waar De Haantjes zich zorgen over moesten maken.
Senegal was tot op het bot gemotiveerd om de vroegere bezetter weerstand te bieden. De arrogante opmerkingen in de Franse pers waren in het land met hoofdstad Dakar niet onopgemerkt gebleven. De Franse ploeg maakte tegelijkertijd een uitgebluste indruk. Les Blues was gewend aan en verwend geraakt door het succes.
In de eerste helft schoten de Fransen een keer op de paal. Bij rust stond het 0-0. In de tweede helft zouden de hardwerkende Senegalezen wel door de hoeven zakken, was de heersende gedachte. Ook op Roland Garros.
In de tweede helft bleek El Hadji Diouf nog steeds lucht voor tien te hebben. En zijn ploeggenoten, stuk voor stuk donkere, afgetrainde krachtpatsers, gaven ook geen krimp. In de 75ste minuut was het opnieuw Diouf die zijn tegenstander voorbijging. Zijn voorzet kwam terecht bij Papa Bouba Diop. Hij schoot de bal van dichtbij tegen doelman Fabien Bartez, maar de bal kwam daarna opnieuw voor zijn voeten. Al zittend schoot hij de bal in het doel: 1-0. Diop sprintte naar de cornervlag, trok onderweg zijn shirt met rugnummer 19 van het Franse merk Le Coq Sportif uit, spreidde het vervolgens netjes uit op de grond. Daarna deed hij een dansje met zijn ploeggenoten rond het shirt.
Op Roland Garros bereikte het nieuws van de verrassende achterstand van Frankrijk de tribunes. Er klonk geroezemoes. Rond het tv-scherm in Roland Garros werd het ineens dringen geblazen. Franse sportverslaggevers waren druk gebarend aan het discussiëren met elkaar. De niet-Franse journalisten konden een glimlach moeilijk onderdrukken, moedigden de Senegalezen luidkeels aan. Dat weer tot frustratie en irritatie van de chauvinistische Fransen.
Met het nodige kunst- en vliegwerk hield Senegal stand. Ik meen dat Thierry Henry de bal nog op de lat schoot, maar het bleef 1-0. Na Kameroen, dat in 1990 in de openingswedstijd wereldkampioen Argentinië verraste door eveneens met 1-0 te winnen, was het opnieuw een superstunt van een Afrikaans land op het WK.
Diop was 24 op dat moment. Hij was een van de vele Afrikaanse gelukszoekers die in Europa al voetballend probeerde een beter leven voor zichzelf en zijn familie veilig te stellen. Hij had op zijn zeventiende hoofdstad Dakar achtergelaten en dacht in Zwitserland een contract met Xamax Neuchatel afgesloten te hebben. Eenmaal in Zwitserland bleek hij aangetrokken te zijn door het veel kleinere Vevey Sports en hij werd gestald in een piepklein appartement in een land waarvan hij de taal niet sprak en waar een zwarte man een bezienswaardigheid was.
Papa Bouba Diop had gezworen het te maken in Europa, knokte dagelijks voor wat hij waard was en verdiende in 2000 dan toch echt een transfer naar Xamax Neuchatel. Een jaar later vertrok hij naar Grasshoppers, waarmee hij Zwitsers kampioen werd. In januari 2002 trok Lens hem aan, maar daar kwam hij in eerste instantie weinig aan spelen toe. Het doelpunt tegen Frankrijk veranderde alles.
De volgende dag was het mijn beurt op bijdehand te zijn. Ik had er nog even aan gedacht om in de lobby mijn shirt uit te doen, het op de grond te leggen om er vervolgens een dansje omheen te doen. Dat liet ik maar achterwege. Ik riep Papa Bouba Diop tegen de receptionist. Gevolgd door: o nee, je hebt de wedstrijd natuurlijk niet gezien, want je kijkt pas vanaf de kwartfinale. Hij schudde zijn hoofd en lachte als een boer met kiespijn.
Een dag later vertrok ik uit Parijs, nadat Sjeng Schalken in de derde ronde had verloren van Lleyton Hewitt en alle Nederlanders op Roland Garros waren uitgeschakeld in het enkelspel. Ik was daar dus niet meer toen Frankrijk 0-0 speelden tegen Uruguay en met 2-0 verloor van Denemarken. Voor het eerst sinds 1966 werd de wereldkampioen in de groepsfase uitgeschakeld en nog wel zonder ook maar een doelpunt te scoren. Het werd het WK van Zuid-Korea dat met Guus Hiddink als coach de halve finale bereikte. En van Ronaldo die Brazilië naar de wereldtitel leidde.
En Senegal? Dat speelde na de stunt tegen Frankrijk 1-1 tegen Denemarken en 3-3 tegen Uruguay. Diop scoorde twee van de drie goals tegen de Zuid-Amerikanen. Senegal werd tweede in de groep en won in de achtste finales met 2-1 van het Zweden van Zlatan Ibrahimovic. Diop scoorde in die wedstrijd, maar zijn doelpunt werd afgekeurd. In de kwartfinale was uiteindelijk Turkije met 1-0 te sterk, dankzij een golden goal in de vierde minuut van de verlenging.
Papa Bouba Diop had reclame gemaakt voor zichzelf. Na het WK werd hij een van de ‘sterkhouders’ bij Lens. Hij was een verdedigende middenvelder die geregeld scoorde, viel vooral op door zijn indrukwekkende gestalte. Diop was bijna twee meter, had een lichaam van graniet. Hij kreeg de bijnaam De Kleerkast. In 2004 vertrok hij naar Engeland. Hij speelde daar voor Fulham, Portsmouth, West Ham United en Birmingham City. Hij voetbalde tussendoor ook nog in Griekenland voor AEK Athene. In 2013 stopte hij op zijn 34ste en ging terug naar Senegal waar hij dankzij zijn goal in 2002 als volksheld werd gezien.
Al snel na zijn voetbalpensioen sloeg het noodlot toe. Bij Diop werd de dodelijke spierziekte ALS geconstateerd. Hij besloot na de diagnose met zijn vrouw en kinderen reizen te maken naar Lapland, Amerika, Spanje en Italië. Beetje bij beetje werd zijn sterke lichaam zwakker. In de zomer van 2020 was Diop op zijn gezicht na helemaal verlamd. Een beademingsapparaat hield hem in leven.
De trotse Diop hield zijn ziekte verborgen, bijna niemand wist wat er aan de hand was. Hij vertoonde zich niet meer in het openbaar en mensen die hem wilden bezoeken wimpelde hij met een smoes af. Als hij iemand aan de telefoon had en er werd opgemerkt dat hij raar klonk, hield hij het erop dat hij erg hees was door een verkoudheid. Op 29 november 2020 overleed de held van 2002 op 42-jarige leeftijd. Op de begrafenis in Dakar waren zijn ploegmaten van de stuntploeg van 2002 erbij.
Dit WK, op dinsdag 16 juni, speelt Frankrijk opnieuw zijn eerste wedstrijd tegen Senegal. 24 jaar na dato zullen de Fransen beducht zijn op een nieuwe stunt. Senegal wordt allang niet meer gezien als een ‘Frans invallersteam’. Met Sadio Mané, Nicolas Jackson, Iliman Ndiaye en Ismaila Sarr beschikt het over geweldige spelers. Stiekem hoop ik dat Senegal scoort en dat de doelpuntenmaker richting cornervlag rent, zijn shirt uitdoet, het vervolgens op de grond legt om daarna met zijn ploeggenoten een dansje te doen rond het shirt. Ter nagedachtenis aan Papa Bouba Diop, de man die de zomer van 2002 voor mij kleurde.
