In 2013 stapte Xan de Waard als zeventienjarige ‘guppy’ binnen bij het Nederlands elftal. Ze trainde zich een ongeluk, keek haar ogen uit naast speelsters als Naomi van As, Ellen Hoog en Maartje Paumen en dacht vooral: wat gebeurt hier allemaal? Twaalf jaar later is ze tweevoudig olympisch kampioen, drievoudig wereldkampioen en viervoudig Europees kampioen. In een interview voor Helden 83 blikt ze terug op haar bijzondere Oranje-carrière.
Het begon in Zuid-Afrika, waar de zeventienjarige De Waard voor het eerst meetrainde met de nationale ploeg. De trainingen waren zwaar. Heel zwaar zelfs. Twee trainingen op een dag, gevolgd door uitloopshuttles. “Ik dacht toen even: waar ben ik beland?” Achteraf bleek dat de looptrainer met mannelijke parameters had gerekend, waardoor de speelsters veel te hard en te veel moesten lopen.
Na haar eerste interland tijdens een vriendschappelijk eindtoernooi dacht ze dat haar avontuur met Oranje voorbij was. Op het vliegveld kreeg ze van bondscoach Max Caldas echter te horen dat ze erbij mocht blijven.
Xan was nog maar zeventien en had pas twee jaar in de hoofdklasse gespeeld. Een jaar later stond ze al op het WK. “Ik ging er überhaupt niet vanuit dat ik de WK-selectie zou halen.” Het toernooi werd gespeeld in het ADO-stadion en maakte indruk op de jonge middenveldster. “Daardoor voelde ik me echt een profvoetballer.”
De volgende stap kwam twee jaar later, op de Olympische Spelen van Rio de Janeiro. Daar won de ploeg zilver. Omdat ze een van de jongsten in de selectie was, beleefde ze de Spelen vooral onbevangen. Het olympisch dorp was bij aankomst nog niet eens af. “Ons appartement zat onder het bouwstof en hebben we eerst moeten schoonmaken. Ik ging ervan uit dat het erbij hoorde.”
Wat haar vooral bijbleef, was het teamgevoel. Voor iedere wedstrijd zongen de speelsters hand in hand een zelfgemaakt lied van Naomi van As en Ellen Hoog. “Ik denk dat ik dat daarna nooit meer zo sterk heb gevoeld.”
Vier jaar later wachtte Tokio. De druk was groter. Na het zilver in Rio moest het goud worden. De uitgestelde Spelen kwamen voor De Waard bovendien op een moeilijk moment. Ze kampte met een zeldzame blessure aan haar symfyse en kon op een gegeven moment niet eens meer pijnvrij lopen. De laatste maanden voor Tokio leefde ze grotendeels individueel.
“Ik wilde het per se halen. Ik hoorde daar te staan.”
Ze haalde het. Nederland werd olympisch kampioen, maar het goud voelde anders dan verwacht. Door de coronamaatregelen vierde ze de overwinning via FaceTime met haar familie. “Het voelde leeg.” De medaille bracht vooral opluchting: het was gelukt, het was klaar.
Drie jaar later volgde Parijs. Daar mocht Xan haar olympische carrière afsluiten met opnieuw goud. “Die gouden medaille voelde als een overwinning op alles.”
