Johan Cruijff nam het Nederlands elftal bij de hand, liet de wereld kennismaken met Totaalvoetbal. Hij werd bij het WK van 1974 gekozen als beste speler van het toernooi, maar de wereldtitel ging naar de Duitsers.
Hij was de grote man bij Ajax, dat de Europa Cup 1 won in 1971, 1972 en 1973. Daarna verkaste hij naar FC Barcelona. Waar Johan Cruijff grote indruk had gemaakt op clubniveau, bleef succes met het Nederlands elftal lange tijd uit. Oranje wist zich niet te kwalificeren voor eindtoernooien, ondanks de successen van Ajax en Feyenoord. In 1974 wist het Nederlands elftal zich te kwalificeren voor het WK in 1974 in West-Duitsland. De verwachtingen waren vooraf niet erg hoog.
Vanaf de eerste wedstrijd maakte het Nederlands elftal indruk. Er werd volle bak druk gezet op de tegenstander als die de bal had, er werd op buitenspel gespeeld door de verdediging, de backs kwamen veelvuldig op. Het werd al snel Totaalvoetbal genoemd en Cruijff was de man die alles bepaalde. Hij wees waar zijn ploeggenoten moesten lopen, gaf passes en scoorde.
Nederland won in de poule met 2-0 van Uruguay, speelde 0-0 tegen Zweden en won met 4-1 van Bulgarije. In de tweede ronde werd Argentinië met 4-0 verslagen, Oost-Duitsland ging er met 2-0 aan en van wereldkampioen Brazilië werd ook met 2-0 gewonnen. Dankzij een weergaloze Cruijff.
In de finale was West-Duitsland de tegenstander. Daarin was het Cruijff die al in de tweede minuut werd neergehaald. Penalty. Johan Neeskens benutte de strafschop. Nog voor rust stond het 2-1 voor de Duitsers en dat bleek ook de eindstand.
De beste ploeg van het toernooi speelde z’n minste wedstrijd van het toernooi in de finale. Cruijff kon de wedstrijd ook niet naar zijn hand zetten. De Verlosser vond geen oplossing. Als doekje voor het bloeden werd hij wel gekozen als beste speler van het toernooi. De editie van 1974 was het enige WK waarop Cruijff in actie kwam, vier jaar later in 1978 haalde Nederland opnieuw de finale, maar ontbrak El Salvador.
Na zijn carrière als voetballer werd hij ook als trainer een vernieuwer. Op 24 maart 2016 overleed hij op 68-jarige leeftijd aan de gevolgen van kanker.
