Ineens stond hij daar tijdens het WK van 1990 in Italië. Salvatore Totò Schillaci groeide in korte tijd uit tot de nieuwe held. Kon hij net als zijn grote voorbeeld Paolo Rossi acht jaar eerder de Italianen de wereldtitel bezorgen? Dat niet. Maar hij werd wel speler én topscorer van het toernooi met zes doelpunten.
Salvatore Totò Schillaci werd op 1 december 1964 geboren in Palermo, op het door de maffia gedicteerde Sicilië. Hij groeide op in armoede en de bal was zijn manier om te ontsnappen aan de waan van de dag. Voor tv zag hij in 1982 hoe zijn grote held en voorbeeld Paolo Rossi zijn geboorteland de wereldtitel bezorgde.
Schillaci viel al snel op met voetbal en ging op zijn zeventiende bij Messina spelen. Daar voetbalde hij zeven seizoenen lang. Juventus nam Schillaci in de zomer van 1989 over. Met hem in de spits was Messina immers opgeklommen van een obscuur clubje in de Serie C naar de top van de Serie B.
Bankzitter
Coach Zdenek Zeman liet Schillaci in seizoen 1988-1989 lekker zijn gang gaan, hij werd prompt topscorer met 23 doelpunten. De goaltjesdief trok de aandacht van Juventus dat al seizoenen lang niet lekker draaide, het laatste kampioenschap dateerde van 1986. En zo verkaste Schillaci in de zomer van 1989 voor zes miljard lire, zo’n drie miljoen euro, naar de Oude Dame. “Een droom, ik ben al mijn hele leven Juventus supporter. Ik had niet gedacht dat Juventus mij wilde hebben,” zei Schillaci in gesprek met Helden in 2019.
Dat eerste seizoen in de Serie A maakte hij vijftien doelpunten, maar speelde net als zijn club Juventus een bijrol. De spotlights waren gericht op Marco van Basten, Frank Rijkaard en Ruud Gullit bij AC Milan, het Inter van Lothar Matthäus en Jürgen Klinsman en Diego Maradona’s Napoli dat dat seizoen voor de tweede keer kampioen werd. “Ik vond het vooral een eer om in de Serie A te spelen. Op dat moment de mooiste competitie ter wereld. Ik weet nog dat voor het eerst tegen Maradona speelde, omdat me opviel hoe klein zijn voeten waren.”
Bondscoach Azeglio Vicini nam een gokje, besloot hem als laatste in zijn WK-selectie op te nemen voor het WK van 1990 in eigen land. De 25-jarige Schillaci had alleen een oefeninterland gespeeld toen hij als bankzitter aan het WK begon. En daar keek niemand raar van op. Hij moest al blij zijn als hij minuten mocht maken.
Publiekslieveling
Het draaide voor geen meter tijdens de eerste wedstrijd van het WK. Om tegen Oostenrijk een blamage te voorkomen voor eigen publiek, besloot Vicini de kleine spits in te brengen. Schillaci scoorde de enige goal in zijn eerste echte interland. De Italianen hadden er in één klap een nieuwe held bij. In de tweede groepswedstrijd, tegen Amerika, begon hij weer op de bank, maar werd al snel zijn naam gescandeerd. De ploeg kon wel wat peper gebruiken. De bondscoach zwichtte. Schillaci scoorde niet, maar Italië won wel met 1-0. In de laatste wedstrijd kreeg Totò voor het eerst een basisplaats tegen Tsjechoslowakije. Schillaci scoorde in de met 2-0 gewonnen wedstrijd en vormde een goed koppel met die andere publiekslieveling Roberto Baggio.
‘Ik was als allerlaatste geselecteerd, niemand rekende op mij. Ik had dus niets te verliezen’
Schillaci had een basisplaats veroverd. In de achtste finale tegen Uruguay – 2-0 winst – en de kwartfinale tegen Ierland – 1-0 overwinning – scoorde hij. Het sprookje van de Schillaci werd al maar mooier. Natuurlijk werd de vergelijking met Paolo Rossi gemaakt. Hij speelde ook voor Juventus toen hij in 1982 de Italianen de wereldtitel bezorgde.
Topscorer
In de halve finale was wereldkampioen Argentinië met Diego Maradona de tegenstander. Schillaci bracht zijn land in Napels op voorsprong in de eerste helft. De wedstrijd veranderde in een veldslag, Claudio Caniggia maakte 1-1 en Argentinië won vanaf de penaltystip. In de strijd om de derde plek tegen Engeland scoorde Schillaci nog wel zijn zesde doelpunt van het WK. Hij werd topscorer en gekozen tot speler van het toernooi. “Als je me vraagt waarom het zo makkelijk ging, dan heb ik daar geen duidelijk antwoord op. Ik denk dat het te maken heeft met het complete gebrek aan verantwoordelijkheid. Ik was als allerlaatste geselecteerd, niemand rekende op mij. Ik had dus niets te verliezen maar was tegelijkertijd erg geconcentreerd en vastbesloten het meeste uit deze grote kans te slepen.”
Darmkanker
Zo plotseling als hij naam maakte, zo snel verdween Schillaci ook weer van het toneel na het WK. Hij speelde nog twee seizoen bij Juventus, maar scoorde daarin slechts vijf en zes competitiedoelpunten. Al snel werd hij niet meer opgeroepen voor het Italiaans elftal. Hij speelde nog anderhalf seizoen voor Internazionale, maar leek ook in Milaan zijn neusje voor de goal kwijt te zijn geraakt. In 1994 vertrok hij naar Japan, waar hij nog vier seizoenen speelde. Schillaci stopte in 1999.
Na zijn carrière begon hij een voetbalschool in Palermo. De Scuola Calcio Totò Schillaci stond in de wijk waar Totò opgroeide, zijn doel was vooral kinderen van de straat te houden. In een arme Palermitaanse buitenwijk lag gevaar altijd op de loer. “Het voetbal heeft mij veel gegeven, ik wilde wat terug doen.”
In 2022 werd darmkanker bij Schillaci geconstateerd. Twee jaar later, op 18 september 2024, overleed hij op 59-jarige leeftijd. Hij liet een vrouw en twee kinderen na. En zo liep het sprookje van Salvatore Totò Schillaci verkeerd en veel te snel af.
