Joop Zoetemelk werd op 1 september 1985 wereldkampioen in het Italiaanse Giavera di Montello. 41 Jaar na dato ging Procycling bij de wielerlegende op bezoek in Frankrijk om terug te blikken op een van de absolute hoogtepunten uit zijn rijke carrière.
De Tour de France, de Ronde van Spanje, drie keer Parijs-Nice, Tirreno-Adriatico, de Catalaanse Week, de Waalse Pijl; Joop Zoetemelk had op 38-jarige leeftijd al een groots palmares bijeen gefietst toen hij in de laatste dagen van augustus 1985 afreisde naar Italië voor de wegwedstrijd op het wereldkampioenschap.
‘Het is toch wel mooi… Dat ik niet vergeten ben. Dat ik iets heb neergezet’
Het was voor Joop zijn vijftiende deelname aan de belangrijkste wedstrijd van het najaar. Sinds zijn eerste WK in 1970 had hij, behalve in ‘74 toen hij door een blessure buitenspel stond, geen editie gemist. Zijn beste resultaten waren twee vierde plaatsen en drie vijfde plaatsen geweest. Aan motivatie had Joop geen gebrek, maar hij dacht dat zijn kans om wereldkampioen te worden inmiddels verkeken was.
“Ik vond het mooi om geselecteerd te worden en nog mooier om het WK te rijden,” vertelde Joop afgelopen juni toen Procycling voor de WK-gids bij hem op bezoek was in Germigny-L’Évêque, waar hij al vele jaren gelukkig is met zijn vrouw Dany. “Johan van der Velde en Adrie van der Poel waren de beschermde renners en ik had een vrije rol. Ik was in goede conditie en ging naar Italië met het idee: ik zie wel hoe het loopt en wat ervan terechtkomt.”
Voldoening
Het werd een dag om nooit te vergeten. Joop reed twee kilometer voor de finish weg uit de eerste groep met daarin onder meer de favorieten Moreno Argentin, Stephen Roche en Greg LeMond. Eigenlijk om zich op kop te zetten voor land- en ploeggenoot Van der Velde, maar toen hij na de laatste bocht zag dat hij een gat had, reed hij volle bak door. Joop behield zijn voorsprong en schreef Nederlandse wielergeschiedenis.
“Ik kon niet geloven dat ik had gewonnen. Ik had nooit op het WK-podium gestaan en juist toen ik er niet meer op had gerekend, rolde die zege eruit. De Tour blijft mijn mooiste overwinning, maar die wereldtitel gaf me veel voldoening.”
Het zou daarna liefst 38 jaar duren voordat Joop een Hollandse opvolger zou krijgen toen Mathieu van der Poel in 2023 de regenboogtrui veroverde in het Schotse Glasgow. “Van mij hadden er al tien Nederlanders vóór Mathieu wereldkampioen mogen worden. Ik heb altijd gezegd: die titel staat op je erelijst en zal er over honderd jaar nog op staan. Wereldkampioen ben je voor altijd.”
Buitenmens
Na zijn profcarrière bleef Joop fanatiek fietsen. Ook als zeventiger zat hij nog geregeld op zijn geliefde tweewieler. Totdat hij eind september 2020 tijdens een ritje vlak bij zijn huis door een auto werd aangereden. Door het ongeluk raakten de zenuwen en spieren van zijn schouders en armen beschadigd. De fijne motoriek in zijn rechterhand kreeg Joop nooit meer terug. Het betekende dat hij noodgedwongen het actieve wielrennen vaarwel moest zeggen.
“In het begin vond ik het lastig dat ik de fiets van de ene op de andere dag aan de kant moest zetten. Ik kon Alpe d’Huez en de Mont Ventoux nog op fietsen. Kon nog een marathon lopen. Dat was geen probleem. Maar goed, ik heb me erbij neergelegd en ben wat anders gaan doen.”
Stilzitten op zijn oude dag is niets voor de oud-Tourkampioen. “Je moet de geluksmomentjes zelf opzoeken. Vaak ga ik met de hond verderop het natuurbos in om tien kilometer te wandelen. En in het bos achter mijn huis zijn er verschillende dode bomen. Ik pak de kettingzaag en zaag ze om. Ik weet dat zo’n klus nog haalbaar is, dus dan doe ik dat ook.”
“Zo blijf ik op een dag wel bezig. Ik kijk weleens televisie, ook naar de koers, maar niet langer dan een uurtje. Ik ben nog altijd veel buiten en in beweging. Ik ga er moeite mee krijgen mocht ik dat niet meer kunnen doen.”
Tastbare herinneringen
De herinneringen aan zijn prachtige carrière staan niet alleen in het geheugen van Joop – en dat van heel wielerminnend Nederland – gegrift. Ze zijn ook uitgestald in een ruimte boven de garage van zijn huis, dat gerust een museum mag worden genoemd. Het is een indrukwekkende verzameling bekers, trofeeën, medailles, fietsen en truien, waaronder natuurlijk ook het geel van de Tour en de felbegeerde regenboogtrui.
Op de ochtend voordat de visite uit Nederland voor de deur stond, was Joop even door de ruimte gelopen om het spinnenrag weg te halen en ervoor te zorgen dat alles er piekfijn uitzag. “Ben ik thuis, dan kom ik er nooit. Maar is er bezoek, dan nemen we een kijkje. Ik vind het mooi om het aan een ander te laten zien. Als ik daar sta, dan komt het weer naar boven wat ik met het fietsen allemaal heb meegemaakt. Het is toch wel mooi… Dat ik niet vergeten ben. Dat ik iets heb neergezet.”
